Tuinen

Bijensterfte

Jaap Molenaar is voorzitter van de Stichting bijensterfte, een stichting die zich bezighoudt met het stimuleren van initiatieven ter bescherming van bijen.

Profiel

1. Wat is bijensterfte?

Bijensterfte is officieel: bijenvolkensterfte, dit is massale sterfte van honingbijen in de winter. In het Engels wordt het CCD (Colony Collapse Disorder) genoemd. Tot voor kort gaf men de sterfte deze naam omdat men de oorzaak niet kende.
 

2. Wat is de oorzaak van bijensterfte?

Bijensterfte wordt, voor zover nu bekend is, veroorzaakt door een combinatie van factoren zoals:

• Pesticiden: deze verzwakken bijen al in een hele lage dosis
• Varroa mijt: deze parasiet verzwakt de bijen en draagt virussen over
• Virussen: deze parasiteren op de bijen
• Stuifmeeltekort in het najaar en in de winter: dit leidt tot eiwittekort en verzwakking

Als de combinatie van bovengenoemde factoren aanwezig is, is de kans groot dat bijensterfte optreedt. Deskundigen zijn het er nog niet over eens welke oorzaak de belangrijkste is.

3. Hoeveel bijen sterven er jaarlijks in Nederland?

Dat verschilt per regio. De gemiddelde bijensterfte in Nederland was in de winter 2008/2009 21%. Dat is hoger dan in de ons omringende landen en 3x hoger dan de normale sterfte. In sommige gebieden (Zuid-Holland, Flevoland) liep de sterfte op tot 50%.

4. Waarom zijn honingbijen belangrijk?

Honingbijen zijn belangrijke bestuivers van vele groente- en fruitgewassen. Naar schatting bedraagt de economische waarde van door honingbijen bestoven gewassen in Nederland 1 miljard euro per jaar. In de USA schat men de waarde op 90 miljard dollar per jaar. Dit komt overeen met 35% van de wereldvoedselproductie.
 

5. Wat is de rol van pesticiden bij bijensterfte?

Een groep pesticiden, genaamd Neonicotinoiden, is heel giftig voor honingbijen en andere insecten. Al in een concentratie van 1 miljardste deel van 1 gram wordt het gedrag van een bij verstoord. De bij kan daardoor zijn kast niet terugvinden en sterft.

6. Hoe krijgt de honingbij de pesticide binnen?

Deze pesticiden worden bij een plantenzaadje toegevoegd en verspreiden zich na kieming door de gehele plant. De honingbij verzamelt nectar en stuifmeel uit de bloemen. In beide stoffen zit de giftige stof.

7. Waarom zijn deze pesticiden zo gevaarlijk?

Deze stoffen zijn gevaarlijk omdat ze tot anderhalf jaar in de grond aanwezig blijven. Dus planten die het jaar erop worden geteeld krijgen deze stof ook binnen. Bovendien spoelen ze met het regenwater uit en komen terecht in sloten en kanalen waardoor ze zich nog meer verspreiden. In Nederland is aangetoond dat deze stoffen in hoge concentraties in het oppervlaktewater terechtkomen. Soms tot wel 3000x de wettelijk toegestane waarden.
 

8. Hoe komt het dat honingbijen tekort aan stuifmeel krijgen?

Doordat het landschap steeds monotoner wordt, zie je op steeds minder plekken stroken en randen met wilde bloemen. Juist in deze wilde bloemen, die je vroeger vaker aan randen van akkers en tussen het gras of graan zag, zit voldoende stuifmeel.

9. Wat kan de politiek doen om dit probleem op te lossen?

De Varroa mijt en virussen kunnen door een goede werkmethode door de imker in de hand worden gehouden, maar zullen nooit helemaal verdwijnen. Wat wel kan worden weggenomen zijn de giftige pesticiden. Door een verbod op deze middelen of anders een sterke vermindering van deze middelen kan een deel van de oorzaken worden weggenomen.

10. Wat kan een individuele burger doen om het probleem op te lossen?

Er zijn meerdere punten waaraan iedereen kan bijdragen:
• Door biologisch geteelde producten te kopen zorg je ervoor dat er geen pesticiden worden gebruikt
• Door invloed uit te oefenen op nationale en lokale politieke partijen
• Door planten in de tuin of omgeving te zaaien die veel stuifmeel produceren
 

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief