-
1. Wat moeten we onder binnenmilieu verstaan?
-
Het binnenmilieu is een verzameling van alle fysische, chemische en biologische toestanden in gebouwen die invloed op de gezondheid van mensen kunnen hebben. Onder fysica verstaan we klimaat, geluid en (radioactieve) straling. En tot chemie kunnen gevaarlijke (vloer)stoffen worden gerekend. In de praktijk worden voedsel en water niet tot het binnenmilieu gerekend. Drinkwater is in sommige gebouwen een grensgeval.
-
2. Wat zijn oorzaken van een slecht binnenmilieu?
-
Het hoofdprobleem van slechte binnenmilieus is het gebrek aan aandacht voor de toestand in panden. Veel gebouwen worden zo goed afgesloten van de buitenlucht dat het binnen veel gevaarlijker is dan buiten. Door dubbel glas, isolatie en andere vormen van energiebesparing is de uitwisseling met buiten beperkt waardoor de temperatuur en luchtkwaliteit binnen ongezond kunnen worden.
-
3. Wat zijn de gevolgen van een slecht binnenmilieu?
-
Het bekendste gevolg van een slecht binnenmilieu is sterfte door koolmonoxidevergiftiging. Maar een belangrijk gevolg is oververhitting die door ventilatiegebrek ontstaat. De sterftecijfers van het CBS lopen bij exact parallel aan de temperatuurstijging. En niet alleen bij extreme hitte, maar al vanaf 20 graden buiten. Andersom zie je in de winter de sterfte omhoog gaan wanneer de temperatuur onder de 15 graden komt. Mensen gaan meer binnen zitten met de ramen dicht. De kans dat infectieziekten worden ‘overgehoest’ is dan vele malen groter. Griep en ogenschijnlijk onschuldige verkoudheden maken veel slachtoffers. Een minder zichtbaar gevolg is de sterfte als gevolg van (radioactieve) bouwmaterialen zoals radon. Geschat wordt dat hierdoor jaarlijks 800 mensen aan longkanker sterven.
-
4. Hoe is het gesteld met de kwaliteit van de Nederlandse binnenmilieus?
-
Het binnenmilieu in de meeste Nederlandse huishoudens verschilt niet veel met dat van onze buurlanden. Finland houdt zich bijvoorbeeld zeer bewust bezig met binnenklimaat. Vanwege de winters zitten mensen daar extreem lang binnen en heeft de overheid besloten in te grijpen. Isolatie en energiebesparing worden daar meer afgestemd met het binnenmilieu.
-
5. Zijn er in Nederland richtlijnen met betrekking tot het binnenmilieu?
-
De Richtlijn Gezonde Woningbouw is een richtlijn op basis waarvan de GGD’s in Nederland advies kunnen geven. Helaas kan niemand deze adviezen afdwingen. Er zijn geen expliciete regels. Wel kunnen bepaalde woningen die makkelijk oververhit kunnen raken een strafpunt krijgen in de vorm van de Energie Prestatie Norm (EPN). Zo’n huis mag dan wel gebouwd worden, maar moet energiebesparende maatregelen nemen om het energiegebruik te verminderen.
-
6. En zijn er in het bedrijfsleven kwaliteitseisen voor het binnenmilieu?
-
De Arbo-inspectie controleert de gezondheid op de werkvloer. Zij houden zich ook wel bezig met binnenmilieu, maar voornamelijk met de extreme situaties zoals bij ovens en in vrieshuizen. Aan deze extreme situaties zijn wel eisen verbonden, maar de Arbo wil in de toekomst ook strikter gaan opletten in normale situaties.
-
7. Zijn ventilatiesystemen een oplossing voor een beter binnenmilieu?
-
Voor het binnenklimaat is een ventilatiesysteem goed. In de meeste kantoren is de situatie veel beter dan in de gemiddelde woning of school. Het eigenbelang is in het bedrijfsleven veel groter. De voordelen van gezonde werknemers hebben directe invloed op de productiviteit van het bedrijf. De kosten en voordelen liggen in één hand. Voor scholen en (huur)woningen ligt dat anders. De eigenaren van deze gebouwen hebben geen financiële belangen bij preventie van ziekte.
-
8. Wat kost de slechte binnenmilieus de Nederlandse maatschappij?
-
Er worden onnodig veel (ziekenhuis)kosten gemaakt. Als je bedenkt dat op een gemiddelde schooldag 20.000 kinderen en 700 leraren ziek zijn, kost dit jaarlijks alleen al miljoenen.
-
9. Maar zijn ventilatiesystemen eigenlijk wel zo gezond?
-
Wat vaak vergeten wordt bij ventilatiesystemen is het onderhoud. Wanneer een installatie vies is, is de verse lucht die deze verspreid ook vies. Dat is net zo onhygiënisch als eten met vieze handen. Filters zouden beter moeten worden schoongemaakt. Naast het onderhoud verdient het ontwerp en aanleg van ventilatiesystemen in de toekomst meer aandacht.
-
10. Hoe ziet het ideale binnenmilieu eruit?
-
Het ideale binnenmilieu betekent dat mensen zo min mogelijk ziek worden. Het kabinet heeft vorig jaar twee nota’s aangenomen waarin het belang van binnenmilieus op scholen en woningen wordt onderstreept. Dat gaat in de richting van een oplossing, maar is nogal vrijblijvend. Zo zouden het Bouwbesluit wel meer mogen worden aangescherpt. Gebouwen zouden zo moeten zijn dat het er vanzelf gezond is zonder aanpassingen te hoeven doen. Ramen moeten zodanig zitten dat ventileren gemakkelijk is. Zoals er in Nederland geen gevaarlijk eten of drinken geleverd mag worden, zou dit ook zo met lucht moeten zijn. Dagelijks consumeren we zo’n tien kilo lucht. Dat is vele malen meer dan de hoeveelheid voedsel en water. Maar het gevoel bestaat nog steeds dat lucht niets is.