-
1. Wat is een daktuin?
-
Een dak is een terrein dat normaal niet gebruikt wordt voor groen. Het moet worden bewerkt om planten te laten groeien. Een tuin op een stuk beton bijvoorbeeld, heeft een grondlaag of substraatlaag nodig dat niet te nat mag zijn. Naast een onderlaag, moet ook een water-draineersysteem worden aangelegd.
Daktuinen zijn al duizenden jaren oud. Door de eeuwen heen hebben mensen tuinen op daken gemaakt voor bescherming, isolatie en versiering. Één van de eerste vormen van een daktuin zijn de hangende tuinen van Babylon. Ook Herodes, heerser ten tijde van Jezus, liet als eerste watertuinen aanleggen op de daken van zijn paleis.
Van Vliet daktuinen
-
2. Waarom kies ik voor een daktuin?
-
Groen is belangrijk voor het menselijk welzijn. Het is zelfs wetenschappelijk bewezen dat ziekenhuispatiënten die bij een raam liggen met groen uitzicht, eerder herstellen dan patiënten die uitkijken op een blinde muur. Ook oogt een dak met beplanting veel fraaier dan een dak zonder. En de levensduur van een begroeid dak is langer dan van een ‘gewoon’ dak. De groene isolatielaag houdt de temperatuur van het dak constant, waardoor dergelijke daken een levensduur hebben van 50 jaar. Dakbedekking zonder groen gaat ongeveer 20 jaar mee. Een enorm verschil!
-
3. Waarom zijn groene daken belangrijk voor de leefomgeving?
-
Daken met prairiebeplanting (hogere grassoorten) trekken veel vogels en vlinders aan. Ook zijn groendaken goed voor het milieu, omdat zij in de zomer de temperatuur van een stad verlagen waardoor er minder fijnstof in de lucht circuleert. Hoe warmer de stad, hoe meer stofdeeltjes gaan dwarrelen en dat is slecht voor de luchtkwaliteit. Om deze redenen zijn in Canadese steden groendaken al een aantal jaren verplicht.
Van Vliet daktuinen
-
4. Ik heb geen eigen dak. Kan ik nu ook op andere manieren buiten groen creëren?
-
Binnen- en buitenmuren zijn zeer geschikt voor allerlei soorten beplanting. Je kunt buiten een kruidenwand maken, een mooie strakke groene muur van sedum creëren of een bloemenwand aanleggen. Binnenmuren hebben vaak grote bladplanten, maar in een lichte binnenruimte willen bloemen ook wel bloeien.
De watervoorziening van groene muren kan met verschillende systemen worden geregeld, bijvoorbeeld met een waterreservoir dat het water rondpompt of met een systeem van een waterbak en een pompje. Tevens zijn groene gevels ook beter voor het behoud van een gebouw, omdat de planten het water opvangen zodat muren droger blijven. En een klimop langs de muur fungeert als isolatielaag. Dit is overigens niet schadelijk voor een gebouw, mits het voegwerk tussen de stenen goed is. Vroeger werd de isolerende werking van een klimop veel toegepast bij huizen.
-
5. Waar moet ik aan denken bij de aanleg van een daktuin of groengevel?
-
Voor een goed advies voor de aanleg van een daktuin wordt gekeken naar de dakbedekking, de waterafvoer, de belasting en de windstroming van het dak. Op basis van die gegevens wordt een ontwerp gemaakt met daarin de opbouwlagen van de tuin. Daarnaast is een vergunning van de gemeente noodzakelijk als het volgens het bestemmingsplan geen daktuin betreft.
Gelukkig groeit het groenbesef bij de gemeenten en geven veel grote steden nu ook subsidies voor daktuinen. Gemeente Amsterdam bijvoorbeeld, geeft 50 euro per vierkante meter. Een sedumdak is al te realiseren voor ongeveer 70 euro per vierkante meter. Voor de aanvraag van subsidie is een goed plan nodig met daarin de prijsopgave van de materialen, de planten en de transportkosten.
-
6. Welke vegetatie is geschikt voor een daktuin of groengevel?
-
Sedum wordt momenteel veel gebruikt, maar er is veel meer mogelijk op de daken. Zo zijn grasdaken prachtig en vertragen ze ook de afwatering. Dit is goed voor de rioleringssystemen, die in de zomer sommige piekbuien niet voldoende kunnen afvoeren. Tevens kunnen bomen en struiken op daken groeien en het aanleggen van een moestuin of speeltuin is ook mogelijk. Een dak kan namelijk veel dragen. Op stedelijke daken is de draagkracht gemiddeld 250 tot 400 kilo per vierkante meter. Op de industriële daken langs de snelwegen rond Haarlemmermeer wordt zelfs groen gecreëerd met het plan om daar in de toekomst koeien en schapen op te laten grazen.
-
7. Hoeveel daktuinen en groengevels zijn er in Nederland en wat is de trend?
-
Per jaar wordt er in Nederland voor 600.000 vierkante meter dakbedekking gelegd op nieuwe of bestaande gebouwen en daarvan wordt maar 20 procent bekleed met groen. Kortom: er is nog veel terrein te winnen voor daktuinen. Gelukkig groeit de belangstelling voor tuinen in de hoogte en vooral het afgelopen jaar zijn daktuinen een trend geworden. Architecten nemen het nu ook vaak mee in hun ontwerpen en gemeenten geven steeds vaker subsidie bij de aanleg van daktuinen en groengevels.
-
8. Zijn daktuinen en groengevels in het buitenland ook populair?
-
In onze buurlanden Duitsland en België zijn daktuinen veel verder ontwikkeld dan in Nederland. In deze landen zijn groendaken zelfs al opgenomen in het stedelijk beleid. Alle bestemmingsplannen voor nieuwbouw in Duitsland moet nu ruimte creëren voor 80 procent groen. Dit betekent dat bij grote projecten het groen dan al snel het dak op moet. In Belgische steden wordt al tien jaar subsidie verstrekt voor daktuinen. En Zwitserland heeft veel expertise in huis over dit onderwerp, omdat dit land al vele decennia groendaken heeft.
-
9. Wat kosten daktuinen en groengevels in aanleg en onderhoud?
-
Voor het aanleggen van een daktuin is een onderbouwlaag nodig en worden er transportkosten gemaakt om het materiaal naar boven te hijsen. Dat zijn de extra kosten in vergelijking met het aanleggen van een tuin op de grond. Een sedumdak kost tussen de 60 tot 100 euro per vierkante meter, waarbij het verschil ligt in kwaliteit van het materiaal, het substraat en met welk doel het dak wordt gemaakt. Bijvoorbeeld: de aanleg van een daktuin met waterretentie heeft als doel meer water vast te houden en vraagt dus weer om een andere aanpak dan een gewoon sedumdak. Op dergelijke daken groeit bijna geen onkruid, dus is er weinig onderhoud.
Het werk zit in het onderhouden van het waterafvoersysteem en het onkruid verwijderen van de grindrand wat ongeveer één tot twee werkdagen per jaar aan tijd kost. Een groentetuin vraagt natuurlijk meer werk, maar zo’n project is fantastisch om met een groep stadskinderen op te zetten.Veel stadskinderen weten niet meer waar groente vandaan komt en willen dit niet eten. Leer ze zelf zaaien en oogsten, dan gaan ze hun eigen groente ook wel eten.