-
1. Wat is duurzaam toerisme?
-
Het woord duurzaam heeft betrekking op de manier waarop met eindige natuurlijke hulpbronnen en menselijk kapitaal wordt omgegaan. Het product duurzaam toerisme bestaat uit de vraag en het aanbod.
Enerzijds is de duurzame toerist in zijn recreatieve tijdsbesteding gericht op de beleving van de natuurlijke omgeving en de specifieke schoonheid van een streek en mijdt activiteiten, die schadelijk zijn voor natuur, landschap, sfeer en leefomgeving. Anderzijds zijn er de toeristisch-recreatieve ondernemers die door het milieuvriendelijk beheer van hun bedrijf een bijdrage leveren aan de bescherming van de leef- en vakantieomgeving. Ze leveren een bijdrage aan de bescherming van natuur en landschap en de instandhouding of vergroting van de biologische diversiteit en het duurzame landgebruik.
Bij de ontwikkeling van duurzaam toerisme speelt voorlichting over natuur en milieu aan ondernemers en vakantiegangers/recreanten een grote rol.
-
2. Waarom duurzaam toerisme?
-
Duurzaam toerisme tast de natuur, het landschap en de unieke sfeer van een streek zo min mogelijk aan en draagt zelfs bij aan het behoud van natuur, landschap en cultureel erfgoed. Wanneer de ontwikkeling van duurzaam toerisme in een regionaal beleidsplan wordt opgenomen, worden er in samenwerking met de plaatselijke bevolking activiteiten ontwikkeld en komen de gegenereerde inkomsten ten goede aan die lokale bevolking.
Toeristische projecten zijn kleinschalig en richten zich op een optimale spreiding van het toerisme, zowel geografisch als in tijd. Zo wordt er met de ecologisch verantwoorde draagkracht van een streek rekening gehouden.
-
3. Hoe herkent u een milieuvriendelijk beheerde vakantieplek?
-
Bij steeds meer Nederlandse ondernemers in de toerisme- en recreatiebranche staat duurzaamheid hoog in het vaandel. Om de keus voor een duurzame vakantie gemakkelijker te maken, heeft de toerismesector een nieuw duurzaamheidlabel in het leven geroepen: Bewust op Reis. Dit label is geen nieuw keurmerk, maar maakt het voor de consument wel in één oogopslag duidelijk of een accommodatie een duurzame bedrijfsvoering heeft.
Er zijn diverse keurmerken in de duurzame toerismebranche in omloop, die aangeven dat een onderneming voldoet aan de criteria voor duurzame bedrijfsvoering. Voorbeelden zijn Green Key (voorheen Milieubarometer), EU Ecolabel, Green Globe, ISO 14001, ECEAT en Travelife. Bewust op Reis wil hier verandering in brengen door middel van één herkenbaar label. Dit label is sinds 2010 in het leven geroepen.
De duurzaamheidscriteria hebben onder andere betrekking op energie- en waterverbruik, afvalmanagement, vervoer, duurzame inkoop en sociaal beleid. Dit kan zich uiten in het gebruik van ‘groene’ schoonmaakmiddelen, het serveren van biologisch voedsel, agrarisch natuurbeheer en het toepassen van allerlei moderne technologieën om het milieu te ontzien, zoals biologische waterzuiveringsmethoden en alternatieve energiebronnen uit zon, water, wind en biomassa.
-
4. Waarom zijn er landbouwbedrijven met een toeristisch-recreatieve activiteit ontstaan?
-
Boeren zien zichzelf niet alleen meer als agro-industriële ondernemers, maar ook als natuurbeschermers en zelfs als gastheren van recreanten en vakantiegangers.
De landbouw drukte van oudsher een overheersend stempel op het Nederlandse landschap. De ontwikkelingen in de landbouw waren gericht op schaalvergroting, mechanisatie en rendementsverhoging. Dat had grote gevolgen; verzuring van het land, afname van de kwaliteit van de bossen en verdroogde natuurgebieden. Hierdoor verdwenen ook dieren, die afhankelijk waren van bijvoorbeeld kleine landschapselementen als houtwallen, bosjes en beken. De aantrekkelijkheid van het landschap nam voor de recreant af.
Tegelijkertijd werden subsidies voor de landbouw afgebouwd. Landbouwgrond werd onttrokken en kreeg een nieuwe bestemming: recreatie en natuurontwikkeling. Velen moesten hierdoor hun boerenbedrijf sluiten. Om wel te kunnen overleven hebben sommige landbouwers gekozen voor het alternatief: biologische landbouw in combinatie met een toeristisch-recreatieve activiteit.
De biologische landbouw in Nederland laat zich verdelen in twee categorieën: de ecologische en biologisch-dynamische landbouw. De eerste gaat uit van de ecologie. Dat wil zeggen dat gestreefd wordt naar een optimaal evenwicht tussen mens, dier en plant in hun omgeving. De biologisch-dynamische landbouw gaat uit van het antroposofische gedachtegoed van Rudolf Steiner. Bij het beoefenen van de landbouw wordt rekening gehouden met kosmische krachten die inwerken op het land. In Nederland zijn er twee keurmerken voor biologische landbouw: het Eko-keurmerk en het Demeter-keurmerk.
Een biologisch-dynamisch of ecologisch landbouwbedrijf heeft nu bijvoorbeeld een camping op zijn grasland, appartementen of een bed & breakfast in zijn stal of op de hooizolder. Daarnaast worden rondleidingen over het bedrijf gegeven en gasten mogen meehelpen op de boerderij. Ook worden er allerlei recreatieve activiteiten aangeboden van kanoën, fietsen en boerengolf tot klootschieten, zeilen en schapen hoeden. De landbouwer verkoopt zijn biologische producten van eigen bodem op het erf in zogenaamde boerderijwinkeltjes aan zijn gasten en andere voorbijgangers.
-
5. Hoe kan de ecologische voetafdruk van een accommodatie laag gehouden worden?
-
Het uitgangspunt van de ecologische voetafdruk (ook mondiale voetafdruk of kortweg voetafdruk) is dat elke consumptie omgerekend kan worden in een oppervlakte (biologisch productieve grond- en wateroppervlakte)die voor de productie ervan nodig is. De Ecologische Voetafdruk kan ook berekend worden voor vakantiegangers, een toeristisch bedrijf, een bepaalde recreatieve activiteit of een specifiek toeristisch product. De ecologische voetafdruk kan als indicator voor de duurzaamheid van het consumptiepatroon van de beheerders van de accommodatie dienen. Hiermee kan de beheerder ook de ecologische voetafdruk van de bezoeker beïnvloeden.
Op het gebied van energie- en watergebruik kan men de accommodatie goed isoleren, zuinig omspringen met verwarming, gebruik maken van groene energie (bijv. zonne-energie), spaarlampen en huishoudapparaten met een A-label. Ook kan men regenwater opvangen, een spaardouchekop en een toilet met spaarknop installeren en een douche in plaats van een bad aanbieden.
Wat betreft afvalmanagement moet het afval gescheiden en gerecycled worden. Een duurzame inkoop kan plaatsvinden door maaltijden van verse seizoensgroenten en fruit die lokaal gekweekt zijn of uit de eigen biologische moestuin komen.
Ook moet gebruik van het openbaar vervoer gestimuleerd worden bij de gasten. Men kan voorafgaand aan het bezoek informatie over het OV verschaffen, een fietsenstalling aanbieden en gasten van het dichtstbijzijnde bus- of treinstation ophalen als lopen niet mogelijk is.
Ten slotte kunnen beheerders hun ecologische voetafdruk ook laag houden door de mate waarin zij de lokale bevolking laten meeverdienen aan de inkomsten uit toeristische activiteiten in de directe omgeving en het sociale beleid voor hun werknemers.
-
6. Hoe kunt u zich als vakantieganger duurzamer gedragen tijdens uw vakantie?
-
Als vakantieganger kunt u proberen een zo goed mogelijk evenwicht te vinden en te bewaren tussen toerisme, milieu, natuur en lokale cultuur. Uw verblijf kan voor de lokale bevolking net dat extra inkomen betekenen waardoor de streek waar u te gast bent zich kan blijven ontwikkelen in harmonie met de natuur.
De camping is de meest milieuvriendelijke verblijfsaccommodatie. Gewone hotels en vakantiehuisjes zijn ongeveer gelijk in hun belasting en luxe hotels verbruiken de meeste energie. Als u rekening wilt houden met het milieu, kunt u ook kiezen voor een accommodatie met een keurmerk.
Kies uw reisbestemming niet onnodig ver weg. Kies het liefste voor de trein of touringcar, dat levert de minste milieubelasting op. Gaatu toch met de auto, reis dan liefst met meerdere mensen. Zet vóór vertrek de koelkast thuis uit. Trek alle stekkers uit het stopcontact. Gebruik een tijdklok of een spaarlamp om ‘s avonds een bewoonde indruk te geven. Zet de thermostaat laag of programmeer die zo, dat er niet meer verwarmd wordt. Zet in de winter de kamerthermostaat en thermosstatische radiatorkranen op vorstvrij. Plak op uw brievenbus een Ja/Nee- of Nee/Nee- sticker, waarmee u reclamedrukwerk, in ieder geval tijdelijk, weert.
Op uw vakantieplek kunt u uw energiegebruik zo laag mogelijk houden door het licht en de verwarming of airco uit te doen als u de kamer verlaat. Probeer kort en niet meer dan één keer per dag te douchen. Neem liever een douche dan een bad. Laat uw handdoeken en beddengoed niet elke dag wisselen.