Duurzame koffie op kantoor

Duurzame koffieketen

Janneke Neutelings is manager van een kenniscentrum van een koffiebranderij. Ze is expert op het gebied van duurzame koffie en de koffieketen.

Profiel

1. Hoe ziet de koffieketen eruit?

De koffieplant wordt verbouwd in meer dan 70 landen rondom de evenaar. De planten groeien hier optimaal in verband met het warme en vochtige klimaat, de hoogteligging en de gesteldheid van de bodem. Koffiebonen van de beste kwaliteit (Arabica bonen) komen voornamelijk van plantages die liggen op een hoogte tussen de 1.500 – 1.800 meter (boven de zeespiegel).
 

Een koffieplant staat na ongeveer drie jaar voor het eerst in bloei en pas na vier à vijf jaar beginnen de eerste koffiebessen te groeien. De bessen zijn rijp als ze donkerrood van kleur zijn en kunnen dan geplukt worden. Door het bergachtige gebied kunnen er geen machines op de plantages gebruikt worden. Het plukken van deze rijpe bessen gebeurt dan ook geheel handmatig.

In elke koffiebes zitten twee groene koffiebonen. In de verschillende landen worden diverse methodes toegepast om de koffiebessen te verwerken tot groene bonen. Na deze verwerking worden de gedroogde koffiebonen gesorteerd en verpakt in balen van 60 kilogram. Kleinere koffieboeren laten dit verwerkingsproces vaak over aan een overkoepelende coöperatie, welke tevens de verkooponderhandelingen met de koffiebranderijen en tussenhandelaren verzorgt.



Als de verkoop rond is wordt de groene koffie veelal per boot naar Europa getransporteerd. Eenmaal bij de koffiebranderijen aangekomen, wordt de koffie in ongeveer 12-15 minuten tot 190˚C gebrand. Vervolgens worden de verschillende soorten gebrande koffie met elkaar vermengd tot een specifieke koffiemelange en eventueel verder verwerkt tot gemalen koffie. De melange wordt verpakt en uitgeleverd en komt uiteindelijke terecht bij de persoon die er een heerlijk kopje koffie van zet.
 

2. Hoe ziet de koffieketen eruit, gekeken naar de CO2 en H2O footprint?

In de totale keten van koffie wordt gemiddeld 7,2 kg. CO₂ per kilogram koffie uitgestoten. Hiervan wordt 40% uitgestoten in het land van oorsprong, 5% tijdens het transport, 3% in eigen land bij het branden en tot slot 55% bij het zetten van koffie.
 

Gemiddeld wordt er 140 liter water verbruikt om één kopje koffie te kunnen zetten. Dit komt erop neer dat er 1.100 druppels water nodig zijn om 1 druppel koffie te produceren. De totale koffiemarkt in Nederland vereist daarmee op jaarbasis 2,6 miljard kubieke meter water. Dit staat gelijk aan 36% van al het water wat op jaarbasis door de Maas stroomt.

3. Hoe ziet de koffieketen eruit vanuit arbeidsperspectief?

Het koffieproces is erg arbeidsintensief. De meeste koffie wordt bijvoorbeeld handmatig geplukt. Een plukker plukt op 1 dag gemiddeld 75 kilogram koffiebessen. Hiermee kunnen uiteindelijk ongeveer 1.600 kopjes koffie worden gezet.

Vervolgens worden de koffiebessen verwerkt tot groene bonen. Dit kan middels verschillende technieken, maar kost altijd veel handenwerk. Na verwerking wordt de groene koffie veelal handmatig op kleur en grootte geselecteerd. Deze sortering bepaalt de uiteindelijke kwaliteit en opbrengst van een oogst.

Nadat de koffie gesorteerd en verkocht is, wordt deze naar Europa getransporteerd. Eenmaal in Nederland aangekomen zijn er diverse mensen betrokken daadwerkelijk keuren en branden van de koffie en het samenstellen van uiteindelijke koffiemelanges. Na dit proces wordt de koffie verpakt en klaargezet voor transport naar de afnemer.

De laatste stap in de keten wordt vervolgens vervuld door de personen die de koffie bereiden en consumeren.

4. Welke initiatieven bestaan er in de oorsprongslanden om het koffieproces te verduurzamen?

Er bestaan diverse keurmerken die zich richten op verduurzaming van de koffieketen in de landen van oorsprong. De belangrijkste verschillen tussen de (meest voorkomende) keurmerken staan in onderstaand schema uitgelegd.

Naast deze keurmerken zijn er diverse onafhankelijke, maar ook koffiebranderij gelieerde stichtingen die zich inzetten voor betere omstandigheden in oorsprong.

 

5. Welke initiatieven zijn er mogelijk bij de koffiebranderijen om het koffieproces te verduurzamen?

Een echte duurzaamheidsslag kan alleen gemaakt worden als koffiebranderijen duurzaamheid zien als een manier van ondernemen. Het verantwoorde ondernemen dient volledig in het beleidsplan geïntegreerd te zijn. Kwaliteit, mens, milieu en opbrengst dienen hierbij altijd in balans te zijn. Dit gaat dan ook veel verder dan het inkopen van ongebrande koffie met een keurmerk. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

• Duurzame bedrijfsvoering
• Hergebruik van warmte (t.b.v. energiereductie)
• Waterreductie
• CO2-reductie en compensatie
• Milieuvriendelijke verpakkingen
• Transport efficiency
• Afvalmanagement
• HRM beleid waarbij de mens centraal staat
• Ondersteuning lokale maatschappelijke projecten
• Ondersteuning van koffieprojecten in oorsprong

6. Welke initiatieven zijn er mogelijk bij de eindgebruiker om het koffieproces te verduurzamen?

De eindgebruiker heeft een belangrijk aandeel in de impact van de koffieketen. Het is daarom van belang dat zowel op kantoor, als in de horeca en thuis, mens en milieu centraal staan. Dit kan gerealiseerd worden door onder andere:

• Het inkopen van koffie met keurmerken.
• Het inkopen van koffie bij duurzame koffiebranderijen (zie bovenstaande initiatieven).
• Het gebruiken van energiezuinige apparatuur.
• Het scheiden van organisch afval wat vrijkomt bij het zetten van koffie.
• Het toepassen van duurzame bedrijfsvoering (op kantoor en in de horeca).

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

Peeze

Koffiebranderij Peeze richt zich met veel passie op het leveren van topkwaliteit koffie. Een co...

Van Duijnen Koffie

Winst maken gaat prima samen met positieve aandacht voor mens, maatschappij en milieu. En onder...

Themasponsors Kantoor en catering