Duurzaam Produceren

Duurzame productontwikkeling

Lenny van Onselen MSc. is directeur van een adviesbureau dat creativiteit en duurzaamheid combineert. Ze is expert op het gebied van duurzame productontwikkeling.

Profiel

1. Wat is het verschil tussen milieugerichte productontwikkeling en duurzame productinnovatie?

In de jaren negentig was er sprake van milieugerichte productontwikkeling. Het ging daarbij vooral om verbeteringen op het gebied van eco-efficiëntie: het tegelijkertijd goedkoper en milieuvriendelijker maken van een product. Duurzame productinnovatie gaat echter een stap verder. Bij deze vorm worden compleet nieuwe producten ontwikkeld. Bovendien zijn milieu- en sociale aspecten geïntegreerd in het ontwikkelingsproces. Het doel is niet alleen om voor toekomstige generaties de milieugebruiksruimte te beschermen, maar ook om deze ruimte rechtvaardiger te verdelen. Op die manier levert duurzame productinnovatie een bijdrage aan een gebalanceerde mens-milieu relatie.

2. Hoe gaat duurzame productontwikkeling in zijn werk?

Duurzame productontwikkeling realiseren kost veel tijd en moeite. Er zal nog veel veranderd moeten worden om een duurzame maatschappij te krijgen. Met radicale innovaties zijn grote sprongen te behalen, maar de verandering naar een duurzame maatschappij is eerder evolutionair dan revolutionair. Duurzame productontwikkeling moet op zijn minst aan drie criteria voldoen:

• De voorraden natuurlijke hulpbronnen mogen niet uitgeput raken
• Verontreinigende stoffen mogen zich niet opstapelen
• De aantasting van natuurlijke systemen mag niet groter zijn dan via natuurlijke of via kunstmatige weg kan worden aangevuld of hersteld.

3. Waarom is creativiteit zo belangrijk bij duurzame productontwikkeling?

Om tot radicale innovaties te komen is creativiteit nodig. Creativiteit stelt mensen in staat om bestaande dingen in een nieuw daglicht te zien of te combineren, zodat geheel nieuwe ideeën ontstaan. Creativiteit helpt om verder te kijken dan bestaande of voor de hand liggende oplossingen. De eerste oplossing is vaak niet de meest duurzame oplossing, dus is verder kijken, oftewel creativiteit toepassen, noodzakelijk om tot duurzame oplossingen te komen.

4. Hoe kan ik creativiteit toepassen in duurzame productontwikkeling?

Allereerst is nieuwsgierigheid heel belangrijk. Creativiteit is vaak een combinatie van bestaande dingen of van bestaande dingen in een andere context plaatsen. Daarom is het belangrijk om van alles wat af te weten en nieuwsgierig in het leven te staan, want creativiteit komt niet spontaan opborrelen in genieën. In plaats daarvan is creativiteit een vaardigheid die je moet aanleren.

Voor duurzame productontwikkeling is het daarnaast belangrijk om verder te kijken in het proces van creatief denken. Niet alle ideeën zijn duurzaam. Het helpt om veel ideeën te genereren in een duurzame mindset, maar daarnaast is het belangrijk om goede criteria op te stellen. Als met het creatief denken veel ideeën gegenereerd worden, zal de volgende stap logischerwijs het selecteren van het meest duurzame en haalbare idee zijn. Daarbij zijn goede criteria een must.

5. Wat kan ik met duurzame materialen zoals bamboe en bioplastics?

Met duurzame materialen is veel mogelijk, maar waar het echt om gaat is het vinden van waardevolle toepassingen voor de materialen. Duurzame materialen kun je toepassen als je ontwerp al helemaal uitgedacht is en alleen nog gematerialiseerd dient te worden. Als echter de sterke kanten van een materiaal onderzocht worden en gebruikt worden in toepassingsgebieden waar ze tot hun recht komen, zal er pas echt sprake zijn van duurzame innovatie.

De sterke kant van bioplastic is bijvoorbeeld zijn afbreekbaarheid. Als het bioplastic in de natuur terechtkomt, is het materiaal binnen zes maanden afgebroken. Als dit materiaal gebruikt wordt voor tuinmeubilair zal de consument niet vrolijk worden als zijn stoelen binnen een half jaar verteerd zijn. De consument zal echter wel blij zijn als hij planten met bloempot en al kan ingraven. Na zes maanden is de bloempot verdwenen. De pot kan zelfs als mest voor het pas geplante plantje dienen. Dit is een prachtig voorbeeld van gebruikmaken van de sterke kant van het materiaal.

6. Wil de consument wel duurzame producten kopen?

De consument wil comfort. Dit kan hij krijgen, maar dan is het wel de taak van de ontwerper om dit comfortabele product zo duurzaam mogelijk te ontwerpen. Daar ligt de echte uitdaging! De combinatie van comfort en duurzaamheid. Hoe kunnen we een huis goed warm houden zonder dat dit enorm veel energie kost? Hoe kunnen we een luxe auto ontwerpen zonder dat deze liters benzine slurpt? Hoe kunnen we hippe gadgets zo ontwerpen dat het niet erg is dat ze na twee jaar afgedankt worden? Deze vraagstukken zou iedere ontwerper of elk bedrijf moeten beantwoorden tijdens het ontwikkelen van nieuwe producten. Wie durft de uitdaging aan te gaan?

7. Staat duurzaamheid gelijk aan geitenwollen sokken?

Het nieuwe duurzaamheidsdenken zou vanuit comfort moeten beginnen. Dus niet alleen denken vanuit het besparen op energie, materiaal en aanschaf van producten. Wat wil de consument? Een prettig warm huis, een luxe auto en hippe gadgets? De ontwerper kan niet verwachten dat de consument zijn gedrag gaat aanpassen, omdat de maatschappij dit toevallig wil. De ontwerper moet zich niet profileren als betweter en niet optreden als docent richting de ‘ongehoorzame’ consument. De ontwerper heeft juist de verantwoordelijkheid een duurzame en comfortabele leefomgeving voor de grote massa te creëren.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief