Woning en binnenklimaat

Houtkachel: groene warmte?

Ing. Eric Smit is lid van de werkgroep Biobrandstof voor Houtkachels van de Stichting Nederlandse Haarden & Kachelbranche.

Profiel

1. Mijn buurman heeft een houtkachel. Als hij deze gebruikt kan ik niet meer in mijn tuin zijn vanwege de rook en stank. Kan dat niet anders?

Tot voor enige jaren terug bestonden er geen verplichte kwaliteits- en milieueisen voor houtkachels. Dit betekende dat er vroeger veel kachels werden verkocht die de leefomgeving flink konden vervuilen. Sinds een aantal jaren moeten in Europa houtkachels voldoen aan verplichte eisen ten aanzien van uitstoot en het brandstofverbruik.

Daarnaast hebben veel landen nog strengere nationale eisen op het gebied van de emissie van vervuilende stoffen naar de omgeving. Deze regelgeving heeft er toe geleid dat de fabrikanten van houtkachels zich zijn gaan richten op de ontwikkeling van toestellen die voldoen aan de strengste eisen op het gebied van milieu en energieverbruik. De huidige generatie toestellen die in Europa en ook in Nederland wordt verkocht voldoet aan deze eisen.
 

2. Nu weet ik dat mijn buurman zijn kachel pas vorig jaar heeft aangeschaft, hoe komt het dan dat ik toch overlast ondervind?

Het feit dat een kachel voldoet aan de strengste milieu- en kwaliteitseisen is slechts één kant van het voorkomen van eventuele problemen. Het is ook heel belangrijk dat de gebruiker van het toestel deze door een erkend installateur laat installeren, dat hij de juiste brandstof gebruikt, geen afval, geverfd hout of geïmpregneerd hout verstookt en dat hij zijn schoorsteen goed onderhoudt. Tevens is het belangrijk dat de kachel wordt bediend conform de instructies van de fabrikant. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, dan zal de omgeving niet of nauwelijks bemerken dat de houtkachel wordt gebruikt. Bijkomend voordeel voor de gebruiker is dat hij de houtkachel zo op de meest energiezuinige wijze gebruikt.

3. Waarom is warmte uit een houtkachel “groene” energie?

Het gebruik van groene energie wil zeggen dat er gebruik wordt gemaakt van duurzame, hernieuwbare energiebronnen. Hout is zo’n energiebron. In principe zijn de voorraden – mits verantwoord benut – oneindig. Aardgas, aardolie en steenkool (de zogenaamde fossiele brandstoffen) zijn niet hernieuwbaar en de voorraden zullen op termijn uitgeput raken. Daarnaast draagt het gebruik van hout als energiebron, in tegenstelling tot de fossiele brandstoffen, niet bij aan de opwarming van de aarde.
 

4. Houtstook draagt niet bij aan klimaatverandering? Maar er wordt toch CO2 geproduceerd?

Houtstook is klimaatneutraal; bij verbranding is de uitstoot van kooldioxide niet hoger dan wanneer het hout in de natuur zou vergaan. Bovendien is deze CO2 in de tientallen jaren daarvoor door de boom opgenomen. Door deze korte cyclus blijft, gezien over een periode van enkele tientallen jaren, de concentratie CO2 in de atmosfeer gelijk. Dat is bij fossiele brandstoffen zoals kolen en olie heel anders; als we die verbranden, komt in korte tijd kooldioxide vrij die gedurende vele miljoenen jaren is opgenomen. Dit verstoort het precaire evenwicht.

5. Hoe zit het met het rendement? Volgens mij gaat er bij houtstook heel veel warmte verloren en ben ik bezig om de buitenlucht op te warmen.

Door het gebruik van nieuwe materialen en een slimme en uitgebalanceerde verbrandingstechniek is het voor moderne houtkachels niet ongebruikelijk dat ze een rendement van ongeveer 80% hebben. Dat betekent dat 80% van de energie die in het hout zit vrijkomt als warmte in de woning. Oudere typen houtkachels, zonder moderne verbrandingstechniek, hebben een rendement van zo’n 40 – 60%. Dit in tegenstelling tot open haarden die berucht zijn om hun zeer lage rendement. Onder normale omstandigheden zal het rendement van een open haard niet hoger zijn dan zo’n 20%.
 

6. Is het gebruik van hout erg duur in vergelijking met aardgas?

Het tegendeel is waar. Per kWh opgewekte nuttige energie (warmte) is hout ongeveer de helft goedkoper dan aardgas.

7. Wat voor hout kan ik het beste gebruiken?

Om het meeste rendement uit de houtkachel te halen is het belangrijk dat het hout voldoende droog is. Over het algemeen is het hout droog genoeg als het gedurende 1½-2 jaar heeft kunnen drogen op een goed geventileerde plek. Daarnaast kunnen het beste harde houtsoorten worden gebruikt, zoals bijvoorbeeld eiken, beuken, essen, berk en iep. Deze houtsoorten branden rustig en geven een mooi vlambeeld. Zachtere houtsoorten zoals vuren, grenen, populier enz. branden sneller op en geven een lager rendement.

8. Met mijn cv kan ik mijn hele woning verwarmen. Met een houtkachel toch alleen maar één ruimte?

Zeer veel fabrikanten van houthaarden brengen toestellen op de markt die voorzien zijn van een zogenaamd “geforceerd convectiesysteem”. Dit houdt in dat het toestel is voorzien van de mogelijkheid om lucht aan te zuigen en op te warmen. Deze lucht kan dan via een buizensysteem door bijvoorbeeld het schoorsteenkanaal naar iedere gewenste ruimte worden geleid. Zo is het mogelijk om het gehele huis te verwarmen met één houthaard. Voor een optimaal effect is het aan te raden om in de uitstroomopeningen verstelbare roosters te plaatsen, zodat per ruimte de hoeveelheid instromende warme lucht kan worden geregeld.

9. Mijn huis is voorzien van een balansventilatiesysteem. Kan ik dan toch een houtkachel installeren?

Om goed te functioneren heeft iedere houtkachel lucht nodig. Bij veel woningen is het voldoende om een raampje of ventilatieroosters open te zetten. Bij mechanisch geventileerde woningen is dit vaak niet mogelijk. Daarom zijn er houtkachels- en haarden ontwikkeld die de mogelijkheid hebben om de benodigde lucht via een leidingsysteem direct uit de kruipruimte of van buiten aan te zuigen. Er wordt dus geen lucht uit de woning gebruikt en op deze manier zal zowel de balansventilatie als de houtkachel goed blijven werken.

10. Hoe zie ik of een houtkachel voldoet aan alle milieu eisen?

Iedere houtkachel die in Europa wordt verkocht moet voorzien zijn van een CE merk. Dit wil zeggen dat het toestel is getest door een onafhankelijk laboratorium en dat deze voldoet aan de kwaliteits- en milieueisen die in de Europese Unie gelden. Daarnaast hebben we in Nederland het zogenaamde rendementslabel waarop de gebruiker in één oogopslag kan zien hoe hoog het rendement en hoe laag de emissie van koolmonoxide is. Het label is analoog aan het label dat wordt gebruikt bij witgoed en bij auto’s, dus door middel van een classificatiesysteem A t/m F en groen tot rood.
 

11. Het stoken van een houtkachel is toch een belangrijke bron van fijn stof?

Fijn stof komt in vele soorten en maten voor in Nederland. Het is een verzamelbegrip van in de lucht zwevende deeltjes die variëren in grootte van minder dan 0,1 micrometer tot 10 micrometer. De bron en daarmee de samenstelling van de fijn stof deeltjes bepaalt de toxiciteit ervan. Zo heeft ca. 55% van de hoeveelheid fijn stof in Nederland een natuurlijke herkomst, namelijk de zee. De toxiciteit hiervan is te verwaarlozen. Het overige fijn stof is afkomstig van een grote verscheidenheid aan bronnen zoals: bouwstof, landbouw, uitlaatgassen van het verkeer, de industrie en inderdaad ook houtkachels.

De schadelijkheid van fijn stof uit diesel motoren is ca. 5 maal hoger dan fijn stof afkomstig van houtstook. Van de totale hoeveelheid fijn stof in Nederland wordt ca. 3,7% geëmitteerd door houtkachels, waarbij het overgrote deel (ca. 90%) afkomstig van kachels die ouder zijn dan 10 jaar. De huidige generatie houtkachels heeft – indien op de juiste wijze gestookt – een zeer lage fijn stof emissie die voldoet aan de meest strenge eisen die op dit gebied in sommige Europese landen bestaan. Indien er dus gesproken wordt over houtkachels als een belangrijke bron van fijn stof dan past de nuance dat de ca 3,7% van alle fijnstof die er in de lucht is vooral veroorzaakt wordt door verouderde toestellen.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

NHK

NHK adviseert en behartigt van de belangen van de tot deze branche behorende ondernemingen. Daa...

Themasponsors Woning en binnenklimaat