Green Money

Klimaatvriendelijk beleggen

Marietta Smid is senior adviseur duurzaamheidsbeleid voor een bank die zich richt op het beleggen en investeren van geld op een geheel duurzame wijze.

Profiel

1. Wat is ‘klimaatvriendelijk’? Heeft dat alleen te maken met CO2-uitstoot, of is het meer?

Een bedrijf is klimaatvriendelijk als het ervoor zorgt dat zijn producten en productieproces zo min mogelijk invloed hebben op het klimaat. Beleggers oefenen invloed uit via hun keuze van de bedrijven waarin zij beleggen. Een klimaatvriendelijke belegger houdt daarbij rekening met de invloed van individuele bedrijven op het klimaat. En selecteert bedrijven die bijdragen aan de oplossing voor het klimaatprobleem.

Helaas ondernemen nog veel bedrijven niet klimaatvriendelijk. Zaken die het klimaat negatief beïnvloeden zijn bijvoorbeeld ontbossing door de aanleg van plantages en niet-duurzame houtkap, drooglegging van wetlands voor landbouwgrond, en vervuiling van oceanen door plastic. De natuur helpt immers om de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer te verminderen. Hoe minder zij daartoe in staat is, des te meer kans krijgt de klimaatverandering.

De hoeveelheid CO2 is essentieel. Volgens het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) warmt de aarde in snel tempo op doordat de mens broeikasgassen uitstoot. Kooldioxide (CO2) is het belangrijkste broeikasgas; het ontstaat vooral bij de verbranding van fossiele brandstoffen, zoals olie en gas.  Daarnaast dragen de vijf ‘Kyoto–broeikasgassen’ voor ongeveer 45% bij aan het broeikaseffect. Dit zijn de LLGHG’s (Long Lived Greenhouse Gases): methaan (CH4); stikstofoxide (N2O); perfluorkoolwaterstoffen (PFK’s); hydrofluorkoolwaterstoffen (HFK’s) en zwavelhexafluoride. Ook de ‘Montreal–gassen’ (CFK’s en HCFK’s) dragen bij aan het broeikaseffect, evenals waterdamp in hogere luchtlagen (contrails van vliegtuigen).

2. Welke activiteiten maken een bedrijf klimaatvriendelijk?

Een klimaatvriendelijk bedrijf doet er alles aan om zo min mogelijk bij te dragen aan de opwarming van de aarde. Hoe minder broeikasgassen een bedrijf uitstoot, des te klimaatvriendelijker het is. CO2 speelt daarbij de belangrijkste rol. Daarom is een bedrijf klimaatvriendelijk als het:
- energie bespaart;
- efficiënt omgaat met de energie die het gebruikt;
- energie gebruikt die op duurzame manier wordt opgewekt, bijvoorbeeld windenergie, zonne-energie en energie uit biobrandstoffen van de tweede generatie.

Maar ook bedrijven die zorgvuldig omgaan met de natuur – en zo de gevolgen van de CO2-uitstoot helpen verminderen – zijn klimaatvriendelijk. Bijvoorbeeld bedrijven die duurzame bossen aanleggen en onderhouden, actief zijn in waterbeheer, etc.
 

3. En welke juist niet?

Ondernemingen zijn niet klimaatvriendelijk wanneer hun activiteiten direct en indirect veel broeikasgassen uitstoten. Dat zijn bedrijven die zich bezighouden met:
- elektriciteitsproductie door middel van bruinkolen, kolen, olie en gas;
- activiteiten die veel fossiele energie verbruiken, zoals mijnbouw, de exploratie en productie van bruinkolen, kolen, olie en gas, basischemie, basismetaal en de productie van cement;
- ontbossing;
- landbouwactiviteiten die sterk bijdragen aan de uitstoot van broeikasgassen door bijvoorbeeld de kap van bossen of verdroging van wetlands;
- producten die in de gebruiksfase veel fossiele energie verbruiken, zoals vervoer over de weg en door de lucht op basis van verbrandingsmotoren.

Ook niet klimaatvriendelijk zijn bedrijven die de mogelijkheden van de natuur beperken om de gevolgen van de CO2-uitstoot helpen verminderen. Bijvoorbeeld ondernemingen die bossen kappen om het hout te verkopen en plantages aan te leggen, en de bedrijven die de producten van deze activiteiten verwerken en verkopen.

4. Zijn er vooral verschillen tussen economische sectoren? Of loopt ook de mate van klimaatvriendelijkheid van soortgelijke ondernemingen uiteen?

Sommige economische sectoren zijn vanwege hun aard in het geheel niet klimaatvriendelijk. Zo is geen enkele olie- en gasmaatschappij, mijnbouwonderneming en cementproducent klimaatvriendelijk. Maar in de meeste sectoren kan de klimaatvriendelijkheid sterk uiteenlopen tussen bedrijven. Er zijn elektriciteitsbedrijven met steenkolencentrales, maar ook met windmolenparken. Een papierproducent die oerbossen kapt om aan grondstof voor zijn papier te komen is niet klimaatvriendelijk; een papierproducent die papier maakt van hout uit duurzaam beheerde bossen, is dat wel. Dienstverleners die bouwprojecten begeleiden met advies, ontwerp en projectmanagement kunnen daarbij het klimaat voorop stellen of er helemaal geen rekening mee houden.  

Eigenlijk moet je dus – op de genoemde klimaatonvriendelijke sectoren na – elk bedrijf afzonderlijk beoordelen. Klimaatvriendelijke bedrijven geven vaak informatie over hun duurzaamheidsbeleid en –prestaties op hun website. Maar er zijn ook bedrijven die aan ‘windowdressing’ doen; ze zeggen dat ze duurzaam zijn, terwijl dat in de praktijk niet of nauwelijks het geval is. Een kritische blik is dus vereist.

5. Kun je als individuele belegger de CO2-uitstoot van bedrijven beïnvloeden? Hoe doe je dat?

Wie in een onderneming belegt, is mede verantwoordelijk voor de CO2-uitstoot van de bedrijfsactiviteiten. Als je een aandeel koopt, ben je immers mede-eigenaar van een onderneming. Maar dat betekent ook dat je met je geld kunt ‘stemmen’ door niet te beleggen in ondernemingen met een onverantwoord klimaatbeleid, en wel in klimaatvriendelijke bedrijven. Steeds meer mensen doen dat. Hoe meer het er zijn, des te groter wordt de druk op bedrijven om klimaatvriendelijk te opereren. 

6. Welke bijdrage lever ik als belegger door klimaatvriendelijk te beleggen?

Wanneer je belegt in een klimaatvriendelijke onderneming, verschaf je die onderneming de middelen om haar activiteiten voort te zetten en uit te breiden. De meeste individuele beleggers hebben niet zo’n grote impact, maar veel beleggers samen maken wel een verschil. Bovendien kun je als belegger stemmen op aandeelhoudersvergaderingen. Je beïnvloedt daarmee het beleid. Zo kun je bijvoorbeeld stemmen tegen bonusregelingen die niet zijn gekoppeld aan klimaatdoelen.

7. Levert klimaatvriendelijk beleggen minder rendement op?

Nee, daar is geen bewijs voor. Uit onderzoek blijkt dat duurzaam beleggen niet minder rendement oplevert dan niet-duurzaam beleggen. Bovendien loop je als klimaatvriendelijke belegger minder risico dat een onderneming waarin je belegt, milieuwetten en –regels overtreedt of betrokken raakt bij milieuschandalen – wat een negatief effect op de aandelenkoers kan hebben.

8. Hoe weet je of een bedrijf veel of weinig CO2 uitstoot? Met andere woorden, hoe weet je welke je als belegger moet mijden of juist uitkiezen?

Zoals gezegd zijn sommige economische sectoren vanwege hun aard in het geheel niet klimaatvriendelijk. Alle ondernemingen uit die sectoren kun je dus mijden. De bedrijven in de overige sectoren moet je elk afzonderlijk beoordelen. Bijvoorbeeld door op hun website te kijken wat ze schrijven over hun inspanningen voor het klimaat. Er wordt ook onafhankelijk onderzoek gedaan naar de CO2-uitstoot van ondernemingen. Dit is zo'n gespecialiseerd, tijdrovend onderzoek dat het alleen tegen betaling beschikbaar is. Een laatste mogelijkheid is afgaan op wat duurzaam beleggende instellingen vinden. Als bijvoorbeeld een duurzame bank het verantwoord vindt om in een bepaalde onderneming te beleggen, kun je die mening volgen.

9. Selecteren grote beleggers, zoals pensioenfondsen, beleggingen al op klimaatvriendelijkheid? Zou het voor het klimaat uitmaken als ze dat deden?

Institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, hebben grote verantwoordelijkheden en verplichtingen – en grote beleggingsportefeuilles. Zij spreiden daarom de risico’s van hun beleggingen zorgvuldig. Sommige beleggen een deel van die portefeuille op een duurzame manier, rekeninghoudend met mensenrechten en milieu. Maar geen enkele institutionele belegger hanteert klimaatdoelstellingen voor zijn hele portefeuille.

Voor het klimaat zou het goed zijn als ook institutionele beleggers klimaatvriendelijk gingen beleggen. Zoals gezegd: hoe meer vraag er is naar aandelen van klimaatvriendelijke bedrijven – en hoe minder gewild klimaatonvriendelijke ondernemingen zijn –, des te groter wordt de druk op bedrijven om klimaatvriendelijk te opereren.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

ASN Bank

In Nederland is de ASN Bank sinds 1960 voorloper op het gebied van duurzaam bankieren. De bank ...

Themasponsors Green Money