-
1. Wat is een led-lamp?
-
Leds (light emitting diodes) zijn halfgeleiders die licht geven. Een enkele led is heel klein en geeft relatief weinig licht. Door ze te groeperen op een printplaatje of strip wordt de lichtopbrengst vergroot. Leds geven licht in een specifieke kleur. De samenstelling van het halfgeleidermateriaal bepaalt de kleur van de led. Witte leds worden gemaakt door blauwe leds te combineren met fosfor. Een deel van het blauwe licht kleurt daardoor groen/rood. 'Opgeteld' komt er wit licht uit. Het maken van licht met de led-techniek kost tot 75% minder energie dan bij gloeilampen. Bij gloeilampen gaat veel energie verloren door omzetting van energie naar warmte.
-
2. Waarmee kan ik gloeilampen beter vervangen: met led-lampen of spaarlampen?
-
Led-lampen en spaarlampen hebben ieder hun voor- en nadelen. Led-lampen zijn veel duurder in aanschaf dan spaarlampen, maar daar staat tegenover dat ze veel langer mee kunnen gaan. Spaarlampen bevatten een kleine hoeveelheid kwik en moeten daarom als chemisch afval worden behandeld. Led-lampen bevatten geen toxische stoffen. Een technisch verschil is dat spaarlampen een klein beetje slijten door aan- en uitschakelen. Bij led-lampen is dit niet het geval. Ook hebben spaarlampen in tegenstelling tot led-lampen wat tijd nodig om tot de volledige lichtsterkte te komen. Led-lampen kunnen slecht tegen hoge temperaturen, maar juist goed tegen lage temperaturen. Spaarlampen zijn gevoelig voor hoge en lage temperaturen.
Vanwege alle hierboven genoemde eigenschappen zijn er enkele specifieke plaatsen waar led-lampen handiger zijn dan spaarlampen. Dáár waar de temperatuur flink kan dalen (in de tuin bijvoorbeeld). Maar ook op plaatsen waar het licht vaak aan- en uitgeschakeld wordt of slechts kort aan is. Een duidelijke beperking van led-lampen is, dat ze momenteel nog niet zoveel lichtopbrengst hebben. Ze kunnen nog geen gloeilampen met de hogere wattages (> ongeveer 60 watt) vervangen. Bij spaarlampen zijn hier wel alternatieven voor.
Een voordeel van spaarlampen is dat ze al geruime tijd op de markt zijn. Led-lampen zijn relatief nieuw en daardoor zit er op dit moment nog veel kaf tussen het koren. Zo zijn er led-lampen op de markt die helemaal niet zo zuinig zijn of die onrustig of onaantrekkelijk licht geven. Er wordt verwacht dat de algehele kwaliteit van led-lampen in de toekomst beter zal worden, dat ze nog iets zuiniger worden en dat ze in prijs zullen zakken.
-
3. Hoeveel kan ik besparen als ik mijn gloeilamp door een led-lamp vervang?
-
Hoeveel u kunt besparen, hangt van een aantal factoren af:
• Hoeveel u voor de led-lamp heeft betaald
• Hoeveel uren de lamp meegaat
• Hoeveel uur per dag de betreffende lamp brandt
• Welk wattage gloeilamp de led-lamp vervangt
• De wattage van de led-lamp
Led-lampen zijn aanzienlijk duurder in aanschaf dan gloeilampen (gemiddeld 25 euro tegen 1 euro voor gloeilampen). Daar staat tegenover dat led-lampen ook aanzienlijk langer meegaan dan gloeilampen. Volgens de fabrikanten gaan de lampen 35.000 tot 50.000 branduren mee, terwijl een gloeilamp het gemiddeld al na 1.000 branduren begeeft. Voor de periode dat een led-lamp licht geeft, zou je dus maar liefst 35 tot 50 gloeilampen moeten kopen. Een led-lamp pakt in de totale aanschafkosten dus vaak gunstiger uit dan de gloeilamp.
Hoeveel energie u jaarlijks bespaart, is afhankelijk van het aantal uren dat de lamp jaarlijks brandt en van de wattages van de oorspronkelijke gloeilamp en de led-lamp. U kunt de jaarlijkse besparing als volgt berekenen:
Jaarlijkse besparing in kWh = (wattage gloeilamp – wattage led-lamp) x aantal branduren per jaar / 1000. De besparing in energiekosten is ongeveer 0,24 keer het bespaarde aantal kWh.
Een voorbeeld: een gloeilamp van 40 watt, die gemiddeld drie uur per dag brandt, vervangen door een led-lamp van 5,5 watt, bespaart per jaar ongeveer 38 kWh. Dit is ongeveer 9 euro per jaar.
-
4. Hoe kies ik een led-lamp ter vervanging van een gloeilamp?
-
Bij de keuze voor een nieuwe led-lamp kunt u letten op de volgende eigenschappen:
1. Hoeveelheid licht
2. Energiezuinigheid van de lamp
3. De lampvoet
4. Dimbaarheid van de lamp
-
5. Wat is de lichtopbrengst van een led-lamp?
-
Als u een gloeilamp koopt, bent u voor de hoeveelheid licht gewend te kijken naar het aantal watt (25, 40, 60 etc.). Bij led-lampen kunnen lampen met eenzelfde wattage een heel andere lichtopbrengst hebben. Daarom is het nodig om te letten op het aantal lumen (een maat voor lichtopbrengst). Dit staat op de verpakking aangegeven.
In het onderstaande overzicht kunt u zien welke lichtopbrengst u kunt kiezen ter vervanging van uw oude gloeilamp. Momenteel zijn er overigens nog geen led-lampen beschikbaar met zoveel lumen dat ze de gloeilampen met de hogere wattages (> ongeveer 60watt) kunnen vervangen.
Gloeilampwattage en lichtopbrengst
15 watt: 100 tot 200 lumen
25 watt: 200 tot 400 lumen
40 watt: 400 tot 500 lumen
60 watt: 700 tot 900 lumen
75 watt: 900 tot 1.300 lumen
100 watt: meer dan1.000 lumen
Veel led-lampen hebben een vrij compacte lichtbundel. Als u een led-lamp voor gericht licht gebruikt, bijvoorbeeld in een hanglamp boven de tafel, kan een lager aantal lumen daarom al de gewenste hoeveelheid licht opleveren
-
6. Hoe energiezuinig is een led-lamp?
-
Bij de aanschaf van een led-lamp heeft u de keuze uit zuinige en minder zuinige typen. Wilt u een energiezuinige keuze maken, let dan op de lichtopbrengst (in lumen) per watt. Op de verpakking staat steeds vaker de lichtopbrengst in lumen vermeld en de wattage. Wanneer u het aantal lumen deelt door de wattage krijgt u de lichtopbrengst per watt. Hoe hoger dit getal, hoe zuiniger de lamp. Dus: hoe hoger lumen / watt, hoe zuiniger de lamp. Bijvoorbeeld een gloeilamp van 40 watt met een lichtopbrengst van 400 lumen heeft een lichtopbrengst van 10 lumen per watt. Een led-lamp van 6 watt en een lichtopbrengst van 330 lumen heeft een lichtopbrengst van 55 lumen per watt. Deze laatste is dus veel zuiniger met energie.
-
7. Hoe zit het met de lampvoet?
-
Net als bij de gloeilamp hebben led-lampen ook diverse soorten lampvoeten. Bijvoorbeeld een kleine lampvoet E14 of een grote lampvoet E27. Let erop dat u de juiste maat kiest. Ook deze informatie vindt u op de verpakking. Let er ook op dat de nieuwe led-lamp qua vorm en grootte in uw armatuur past.
-
8. Zijn led-lampen ook dimbaar?
-
Sommige led-lampen zijn geschikt om te dimmen, andere niet. Per 1 september 2010 is het verplicht om een waarschuwing op de verpakking te vermelden als de lamp niet dimbaar is of als dit alleen met een speciale dimmer kan. Bij lampen in de winkel die vóór deze datum geproduceerd werden, kan een dergelijke waarschuwing ontbreken.
