-
1. Wat betekent duurzaam?
-
Duurzaam heeft verschillende betekenissen. U kunt spreken van duurzaam als iets een lange houdbaarheidstijd heeft. Duurzaam betekent ook ‘onder eerlijke arbeidsomstandigheden geproduceerd’ en ‘voor een eerlijke prijs’. Dit staat voor fair trade. Om iets fair trade te noemen, wordt er gebruik gemaakt van richtlijnen en keurmerken. De richtlijnen hebben geen dwingend karakter, de keurmerken wel. Een producent en het product moeten aan de eisen van het keurmerk voldoen als zij dit keurmerk willen dragen. Een voorbeeld hiervan is het keurmerk Max Havelaar en het FSC keurmerk.
Men spreekt ook van duurzaamheid als er een socialer beleid wordt gevoerd gericht op het eigen personeel in een organisatie. De verharding en de druk van de maatschappij zorgt ervoor dat mensen steeds meer prestatiegericht werken. Op zich is hier niets mis mee, mits iedereen blijft beseffen dat we mensen zijn met menselijke behoeften zoals een prettige werkomgeving, ontspanning, ontwikkeling en persoonlijke aandacht.
Men kan duurzaamheid echter ook omschrijven als het interegreren van mensen met een verstandelijke of lichamelijke handicap, of bijvoorbeeld achterblijvers op de arbeidsmarkt. Deze mensen werken vaak bij een sociale werkplaats of via een integratiesysteem als het Wajong. Ze worden vaak door bureaucratie of door vooroordelen aan de kant geschoven. Door deze groepen meer te betrekken op de arbeidsmarkt en hen uit hun isolement te trekken, krijgen ook deze mensen het gevoel dat ze erbij horen. Zo krijgen zij meer mogelijkheden tot ontplooiing en biedt dit hen zelfs de potentie om in de toekomst weer op een normale manier aan het werk te kunnen. Dit aspect valt onder de noemer Sociale duurzaamheid of Maatschappelijk Betrokken Ondernemen.
Als vijfde punt betekent duurzaam dat er iets wordt geproduceerd op zo'n manier dat het op de langere termijn geen nadelige gevolgen biedt voor het milieu, de toekomst en toekomstige generaties. Dit geldt dus ook voor het vermijden van onnodige dierensterfte, oftewel door het recyclen van leer of het gebruik maken van andere materialen.
Alle bovenstaande punten zijn duurzaam en zijn meetbaar met de “People, Planet, Profit” filosofie. Vooral het onderwerp ‘milieuvriendelijk’, het vijfde punt, zal ik in deze Q&A behandelen.
-
2. Wat zijn milieuvriendelijke relatiegeschenken?
-
Milieuvriendelijke relatiegeschenken, kantoorartikelen of promotiemiddelen zijn artikelen die geen of vrijwel geen schadelijke stoffen achterlaten in het milieu, zowel tijdens de productie als in het materiaal van het relatiegeschenk. Met name oude grondstoffen en halffabricaten worden vervangen door vernieuwde materialen, en ook het productieproces wordt milieuvriendelijker gemaakt. Zo wordt er tegenwoordig gekozen voor het opvangen van machinehitte, die weer wordt hergebruikt voor andere processen. Schadelijke stoffen die vrijkomen bij deze hitte worden beter gecondenseerd. Ook wordt rekening gehouden met de CO2-uitstootverlaging bij de productie.
Energiebesparingsartikelen zijn artikelen waarbij zowel op energieverbruik, uitstoot van CO2 als ook uw portemonnee wordt bespaard. Milieuvriendelijke relatiegeschenken, kantoorartikelen en promotiemiddelen zijn artikelen zoals:
- Biologisch afbreekbare pennen, gemaakt van bioplastics, zoals maïs of zetmeel.
- FSC potloden.
- Sleutelhangers gemaakt van gerecyclede CD-hoesjes.
- Viltstiften geproduceerd uit melkpakken.
- Gerecycled leren portfolio’s.
- Besparingsartikelen waardoor we zuiniger omgaan met energie.
Steeds meer organisaties willen op eigen initiatief weten wat zij bij het produceren en het dagelijks handelen aan CO2 uitstoten. Men noemt de uitstoot ook wel CO2 Footprint. Door te streven naar CO2-neutraliteit, kan men een soort klimaatcompensatie creëren. Dit kan worden bewerkstelligd door te investeren in duurzame energie of gebruik te maken van zonne-energie en dergelijke.
-
3. Wat zijn de voordelen en nadelen van milieuvriendelijke relatiegeschenken?
-
De voordelen van duurzame relatiegeschenken zijn aanzienlijk. Zoals eerder genoemd is het een voordeel om milieuvriendelijke relatiegeschenken te kiezen vanwege het milieu. Daarnaast valt er op marketinggebied veel te halen. In Nederland wordt veel geld gespendeerd aan relatiegeschenken, kantoorartikelen en promotiemiddelen. We leven in een tijd waar marketing een grote rol speelt in het behoud van bestaande klanten en het werven van nieuwe klanten. Essentieel hierin is originaliteit en een positieve benadering. Duurzame relatiegeschenken hebben hun effect bewezen vanwege de originaliteit en de mate van positieve uitstraling. Duurzame artikelen werken dus bindend. Daarnaast vinden veel ontvangers de duurzame artikelen niet alleen leuk en origineel, zij gooien de duurzame relatiegeschenken ook niet zomaar weg.
Nog een voordeel is dat mensen zich bewust worden van de mogelijkheid om voor duurzame alternatieven te kiezen. Dit werkt dus ook door op andere vlakken zoals de dagelijkse boodschappen, de manier van auto rijden, etc. Uit veel onderzoeken is gebleken dat mensen meer geraakt worden door duurzame alternatieven. Het zet mensen aan het denken en het creëert een positieve kettingreactie.
Men associeert duurzaam wel eens met duurder voor uw portemonnee. Dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Duurzame chocolade is hier een voorbeeld van. Dit was voorheen duurder dan 'gewone' chocolade, maar nu vrijwel alle chocoladeproducenten verduurzamen, blijven de prijzen veelal hetzelfde. Het spreekt dus voor zich dat als duurzaam ten opzichte van regulier zich in kwantiteit beter gaat verhouden, de prijzen van duurzame artikelen nog meer zullen dalen. Deze ontwikkeling is al geruime tijd aan de gang en zal zich voortzetten.
Als afnemer is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de aanschafwaarde. Zo hebben besparingsartikelen vrijwel altijd een terugverdientijd. Dat wil zeggen dat op de langere termijn er ook op financieel gebied een voordeel voor uw portemonnee te behalen valt. Kijk ook eens naar de positieve respons, de waardering van de ontvanger en ook het goede gevoel dat er bij uzelf en anderen wordt gecreëerd. Het kan u op langere termijn veel waardering opleveren en alles wat daaruit voortvloeit. Voor een afnemer is het daarbij prettig om te weten dat duurzaamheid pas in de kinderschoenen staat. Dit betekent voortdurende ontwikkeling en nieuwe kansen voor de toekomst. Eigenlijk is duurzaamheid een onuitputtelijke bron van nieuwe ideeën.
U doet er dus goed aan om bij het inkopen rekening te houden met The Total Costs of Ownership. Dat wil zeggen: aanschafkosten versus gebruikskosten (kosten energie en belasting milieu), afdankingkosten (hoe lang gaat het mee, terugverdientijd) en marketingbereik (waarderen mensen het).
-
4. Wat voor duurzame materialen worden er veelal gebruikt in deze artikelen?
-
Er komen steeds meer duurzame materialen op de markt en dit is nog maar het begin. Voorheen was het vooral organisch katoen dat als kartrekker fungeerde voor duurzaam materiaal. Tegenwoordig zijn de ontwikkelingen grootser en kan men kiezen uit een grote groep grondstoffen en halffabricaten. Zo worden maïs en aardappelzetmeel gebruikt als vervangende middelen voor plastic. Ook wordt tegenwoordig vrijwel altijd gekozen voor FSC-hout.
Er wordt tegenwoordig steeds meer gerecycled. Zo kan plastic worden hergebruikt. Hetzelfde geldt voor papier of diverse metalen. De bekende petflessen worden hergebruikt en verwerkt in draagtassen. Verrassend genoeg blijken de petflessen erg sterk te zijn. Door verhittingsprocessen toe te passen in het recyclen, kunnen veel materialen vele malen worden hergebruikt. Tegenwoordig proberen veel duurzame fabrikanten een Levens Cyclus Analyse toe te passen, waardoor van tevoren betere materiaalkeuzes worden gemaakt. UIteindelijk heeft deze analyse tot doel om de natuur in staat te stellen om alle restafvalstoffen zo goed mogelijk te kunnen absorberen.
-
5. Wat zijn bioplastics?
-
Bioplastic wordt gebruikt als natuurlijk afbreekbare vervanger voor regulier plastic. Voorbeelden hiervan zijn maïs en aardappelzetmeel. Het voordeel van deze bioplastics is dat ze goed en volledig composteerbaar zijn. Wanneer een artikel, gemaakt van bioplastics, aan vocht en natuurlijke organismen blootstaat, ontstaat er een verteringsproces. Een artikel is dan niet gelijk weg, het duurt ongeveer zes maanden tot twee jaar voordat het gehele proces is voltooid. Echter, de natuur kan het materiaal wel in zijn geheel omzetten en opnemen. Regulier plastic blijft wel 50 tot 200 jaar behouden in de natuur. Andere benamingen zijn biodegradable plastic of biologisch afbreekbaar plastic.
-
6. Hoe maakt men artikelen van bioplastics?
-
Maïs, aardappelen en andere gewassen bevatten zetmeel, een natuurlijk polymeer. Een polymeer is een lang molecuul, opgebouwd uit kleine bouwstenen, de zogenaamde monomeren. Dit polymeer wordt met enzymen afgebroken tot een mengsel van suikers, waarna een chemisch ingewikkelde ontwikkeling ervoor zorgt dat dit bruikbare monomeren worden. Door vervolgens naar wens bepaalde monomeren weer met elkaar te combineren, is men er in geslaagd om hiervan een ideaal bindmiddel te maken. Dit bindmiddel heeft als voordeel dat het buigzaam, sterk en glad kan worden gemaakt. Wanneer dit in het milieu belandt, is het een afbreekbaar plastic. De moleculen zijn namelijk niet bestand zijn tegen langdurige composteerbare processen. Wanneer dit bioplastic nog heet is, wordt het in een mal gespoten en krijgt het de gewenste vorm.
-
7. Hoe worden Petflessen gebruikt in nieuwe artikelen?
-
Petflessen worden omgesmolten en van dit plastic worden nieuwe filamentgaren gemaakt. Dit garen is dun maar heel sterk. Tegenwoordig wordt er bijvoorbeeld fleecekleding van gemaakt en tassen.
-
8. Wat zijn de meest voorkomende bestaande plastics die worden gebruikt voor relatiegeschenken?
-
PLA, oftewel Polyactide is de naam van een thermoplastisch polymeer van melkzuur, dat biologisch afbreekbaar is. Daarnaast wordt polyethyleen, het meest gebruikte plastic ter wereld, veel gerecycled. Het kan vrijwel onbeperkt worden gesmolten en hergebruikt, met een relatief lage uitstoot van schadelijke stoffen. Polypropeen, een plastic gemaakt uit petroleum, wordt ook veel gebruikt. Als laatste noem ik ABS, een hoogwaardig plastic dat hard is en krasbestendig. Dit wordt bijvoorbeeld gebruikt bij het vervaardigen van LEGO.
-
9. Wat is cradle to cradle?
-
In de wereld van duurzaamheid bestaat een wildgroei aan termen en keurmerken. De komende jaren zullen deze termen en keurmerken gebundeld worden om duidelijkheid te krijgen. Ook de overheid zal zich hiermee gaan bemoeien. Een belangrijke term en een evenzo belangrijke ontwikkeling is Cradle to Cradle.
Cradle to Cradle staat voor ‘afval is voedsel’. Als een gebruikt materiaal zijn functie verliest, kan deze nog gebruikt worden voor het produceren van een ander product, zonder dat dit kwaliteitsverlies oplevert. Wanneer een materiaal is uitontwikkeld en niet meer gebruikt kan worden voor recycling, kan dit materiaal dus nog steeds een toegevoegde waarde hebben voor de natuur. Sterker nog, men spreekt zelfs van upcycling; dit gebeurt wanneer men de gerecyclede grondstof nog zuiverder weet te krijgen dan de oorspronkelijke grondstof. Upcycling is ook wel de meest ultieme vorm van Cradle to Cradle. Een mooi voorbeeld hiervan is een verpakking van ijsjes, die na het weggooien volledig composteerbaar wordt, en bijdraagt aan de plantengroei door de ingrediënten van de verpakking (voor meer informatie over C2C zie de aanbevolen links).
-
10. Wat houdt FSC gecertificeerd hout in?
-
FSC-hout is hout dat uit beheerde bossen komt. De beheerder van dit keurmerk is de Forest Steward Councelship. Voor iedere boom wordt een nieuwe boom gepland, en van transport tot productie worden duurzame alternatieven ingezet. Dit keurmerk werd ontwikkeld omdat er een onverantwoordelijke bomenkap is ontstaan, vooral in de regenwouden in Zuid-Amerika en Indonesië.
FSC is een wereldwijd erkend keurmerk. Er is echter ook een Europese variant. Dit is de Pan European Forest Certificate, oftewel PEFC. Vrijwel alle houten relatiegeschenken, kantoorartikelen en promotionele middelen dragen één van deze twee keurmerken (voor meer informatie over FSC en PEFC zie de aanbevolen links).
-
11. Hoe wordt gerecycled papier geproduceerd voor duurzame relatiegeschenken?
-
Er worden steeds meer afgeleide papiersoorten gemaakt, van gerecycled papier tot olifantenpoep. Echter, 100% gerecycled papier bestaat niet of is nauwelijks haalbaar. Op dit moment bestaat het papier voor ongeveer 80% uit gererycled materiaal. Men streeft er uiteraard naar om dit op 100% te krijgen. Echter, door het veelvuldig recyclen van papier worden papiervezels tijdens het verpulveren steeds korter waardoor de kwaliteit brozer wordt. Daarom voegt men ook nieuw papier toe, wat het gerecycled papier weer net zo sterk maakt.
Een voordeel van gerecycled papier is dat er minder water nodig is dan bij het maken van nieuw papier.
-
12. Wat doet solar?
-
Het opwekken van energie met behulp van zonnestralen en zonnekracht wordt ook wel zonnecelenergie genoemd. Elektromagnetische straling van de zon genereert elektrische stroom door tussenkomst van een fysisch fotovoltaïsch proces. Dit betekent dat lichtfotonen worden geabsorbeerd, waardoor elektronen vrijkomen. Deze elektronen zorgen voor beweging en deze beweging zorgt voor elektriciteit. Deze elektriciteit kan direct worden gebruikt of kan worden opgeslagen in een batterij. Voorbeelden hiervan zijn telefoonopladers met solar of andere artikelen met dit principe. Er is dus geen stroom van het stroomnet meer nodig.
Een andere vorm van elektriciteit opwekken is het genereren van waterkracht door zoet met zout water te mengen, wat een elektrische reactie geeft. Maar ook het schudden van artikelen kan elektriciteit opwekken. Door de wrijving wordt energie gegenereerd.
-
13. Hoe heb ik de garantie dat iets ook echt duurzaam is?
-
Doordat er nog geen verplichte keurmerken zijn voor ondernemers is het lastig om zeker te weten dat artikelen ook echt duurzaam zijn. Het zou handig zijn als producenten op een bepaalde manier aantonen dat zij inderdaad duurzaam bezig zijn. Veel Europese aanbieders van duurzame artikelen kopen hun artikelen in landen die laag op de duurzaamheidsladder staan. Echter, doordat deze aanbieders controle uitvoeren en afspraken maken met producenten uit deze landen, kan de mate van duurzaamheid wel worden gewaarborgd. Twijfelt u aan het waarheidsgehalte en de mate van duurzaamheid, vraag uw aanbieder dan om een convenant te tonen. Hierin staan de duurzame overeenkomsten tussen producent en aanbieder omschreven.
Als voorbeeld wil ik graag het land China noemen. Veel mensen denken dat China een land is waar duurzaamheid nauwelijks een rol speelt. Dit is zeker niet in geheel China het geval. China is een land dat koploper is op het gebied van recycling en maakt als land een grote ontwikkeling door. Op het gebied van fair trade zijn voor veel Chinese producenten nog wel grote stappen te nemen.
-
14. Wat doet de overheid aan duurzaamheid?
-
De overheid heeft in het verleden bepaalde richtlijnen opgesteld om te verduurzamen. Zo heeft de Rijksoverheid besloten vanaf 2010 100% duurzaam in te kopen. Voor de provincies en waterschappen is dit bepaald op 50% en de gemeenten op 75%. Helaas heeft juist de overheid deze beloften niet geheel uitgevoerd vanwege de noodzakelijke bezuinigingsrondes. Voorheen was Nederland een koploper in duurzame innovatie, op dit moment staan we 18de in Europa. Echter, waar een leidersrol voor de overheid was weggelegd, hebben commerciële organisaties het licht gezien en deze rol overgenomen. Zodoende is duurzaamheid niet gestrand in een tijdelijke hype maar zal het een blijvende ontwikkeling zijn.