-
1. Waarom ga je naar de sauna?
-
Van oorsprong gingen mensen naar de sauna omdat het als gezond werd gezien. Het is goed voor lichaam en geest: u wordt heerlijk schoon en ontspannen. Tegenwoordig zit er ook een 'uitgaansaspect' bij.
-
2. Wat gebeurt er in het lichaam tijdens het saunabad?
-
Er gebeurt veel in het lichaam, maar daar zeg ik direct bij: 'alleen maar goede dingen'. U geeft uw lichaam een training, u ververst u vochtreserves, u bouwt weerstand op en u geeft uw lichaam en uw psyche rust en ontspanning. In de sauna moet ons lichaam ‘vechten’. In de eerste paar minuten openen de huidporiën zich en worden de zweetklieren in werking gezet. Door de warmte vindt er in ons lichaam een vaatverwijding plaats. Het bloedvolume blijft gelijk waardoor de bloeddruk iets kan afnemen. Het lichaam probeert dit te corrigeren door het hart harder te laten werken (meer circulatie), maar door de rustsituatie daalt de hartslag alweer na een paar minuten. Door middel van het verdampen van het zweet koelt het lichaam dan weer iets af.
Vergeet ook niet, hoe raar het ook klinkt, dat u moet leren zweten. Een beginnend saunaganger heeft hier meer moeite mee dan een doorgewinterde saunabezoeker. Het vocht dat nodig is om te zweten wordt aan het bloed onttrokken, waardoor de bloeddruk nog iets meer daalt. Gelukkig hebben we in ons lichaam voldoende ‘vochtreserves’ zodat het lichaam hier niets van merkt. Het is wel belangrijk om die vochtreserves weer aan te vullen. Door de versnelling van de bloedstroom loopt de temperatuur van de huid niet verder op dan 40°C. De lichaamstemperatuur loopt lang niet zo hoog op, tot ongeveer 38°C à 39°C. Een geoefende saunabader ‘verliest’ ongeveer 0,5 liter tot 1,5 liter vocht per saunabezoek. Het lichaam wordt zo door het zweet, dat van binnenuit komt, als het ware ‘schoongespoeld’. Deze regelmatige opruiming van resten en eventueel achtergebleven ziektestoffen is een belangrijk ‘diepte-effect’ van het saunabad.
-
3. Krijg je meer weerstand van de sauna?
-
Ja. Mensen die regelmatig naar de sauna gaan en de saunagang ongeveer 2 à 3 maal volgens de regels herhalen, trekken zich op deze manier een natuurlijke zomer-/winterjas aan. Zij zullen daardoor merken dat zij steeds minder gevoelig worden voor temperatuur-verschillen, ook in het dagelijkse leven. Ook bij een echte griepepidemie heeft de sauna haar waarde als afweermiddel bewezen. Dit is door diverse wetenschappelijke onderzoeken aangetoond, maar het is ook bewezen door de praktijk: het aantal mensen dat bij infectiegevaar toch niet door het griepvirus wordt aangestoken is onder saunagangers duidelijk hoger. Het gebeurt wel eens dat men probeert met behulp van de sauna een al opgelopen kou of griep te onderdrukken of niet tot uitbarsting te laten komen. Maar dat helpt dan niet meer. Eenmaal geïnfecteerd zullen de warmte/koudeprikkels in de sauna er juist voor zorgen dat de ziekte zich juist met een grotere heftigheid ontwikkelt.
-
4. Hoe geniet je optimaal van de sauna?
-
Om optimaal van de sauna te genieten moet u zich aan de spelregels van de sauna houden. Er wordt niet voor niets gezegd: sauna is goed als u het goed doet. Deze spelregels noemen we routing. U begint met naar het toilet te gaan. Daarna gaat u douchen, ook al hebt u dat misschien thuis al gedaan. Het is een vorm van respect naar de andere saunagasten. Vervolgens droogt u zich af. Het rondje sauna begint dan eigenlijk pas echt met het warme voetenbad. Hiermee verwarmt u als het ware het lichaam voor en worden de zweetklieren opengezet, waardoor u gemakkelijker zweet.
In de saunacabine (de temperatuur kan verschillen tussen de 50 graden onderin en 100 graden bovenin) moet uw lichaam hard werken, ook al zit of ligt u rustig. Door dit harde werken verhoogt u uw weerstand en raakt u bovendien veel afvalstoffen kwijt. U zit of ligt altijd op een badlaken en verblijft zo’n 8 tot 10 minuten in de sauna. De laatste minuten gaat u rechterop en op een iets lagere, minder warme plaats zitten.
Daarna gaat u afkoelen. Het lichaam moet de opgeslagen warmte weer kwijt. Dit kan in de buitenlucht. De buitenkant is zo globaal voldoende afgekoeld, maar dan moet de binnenkant nog. Daarvoor gebruikt u de koude douche, koude stortdouche of het koude dompelbad. Vergeet daarbij beslist het hoofd niet. Als het zweet helmaal van uw lichaam is afgespoeld, kunt u nog even lekker en ontspannen zwemmen. Het lichaam is dan volledig afgekoeld. Het warme voetenbad is de volgende stap. Hiermee bevordert u de doorbloeding waardoor u weer op normale temperatuur komt.
Geef uw lichaam daarna ten minste 15 minuten rust en vergeet in deze rustperiode niet wat te drinken. U hebt namelijk veel vocht verloren in de saunacabine en dat moet weer worden aangevuld.
-
5. Waarom is sauna rustgevend voor lichaam en geest?
-
Hoewel er tijdens een saunabezoek heel wat activiteit plaatsvindt in ons lichaam is naar de sauna gaan toch rustgevend voor lichaam en geest. Het stimulerende effect komt vooral doordat het hele lichaam een grote prestatie moet leveren. Het bloed wordt van veel zuurstof voorzien en de snellere doorbloeding heeft zijn weerslag op alle organen, waaronder de hersenen. U voelt zich daardoor geestelijk fit en vol energie. In de hersenen wordt tijdens de saunagang het hormoon endorfine aangemaakt. Dit wordt in de volksmond ook wel gelukshormoon genoemd.
U moet trouwens wel aan een belangrijke voorwaarde voldoen om het gewenste rustgevende resultaat te bereiken: neem de tijd voor de sauna. ‘Even naar de sauna’ is er niet bij. Trek er minstens twee uur voor uit. Het beste resultaat bereikt u ook als u niet oververmoeid bent of net een uitbundige maaltijd hebt gehad. Als u zich daarnaast houdt aan de spelregels van het spel van warm en koud, dan is de sauna beslist ontspannend voor lichaam en geest. Na een bezoek aan de sauna voelt u zich nooit afgedraaid, maar prettig moe en volgt er vrijwel altijd een prima nachtrust op.
-
6. Hoe jong of oud moet je zijn om naar de sauna te kunnen?
-
Sauna is voor alle leeftijden! In Finland zeggen ze: wie naar de sauna toe kan lopen, kan er ook gebruik van maken. Als u geen specifieke gezondheidsklachten hebt, bent u bijna nooit te jong of te oud voor de sauna. Baby’s zijn duidelijk wel te jong. Die zijn nog niet in staat hun eigen lichaamstemperatuur goed te regelen.
Het aantal kinderen dat in ons land naar de sauna gaat, is niet erg groot. En als ze er al komen dan verblijven ze meer in het zwembad dan in de cabine. Veel kinderen kunnen de rust nog niet opbrengen om van de sauna te genieten. Verschillende aangesloten saunabedrijven van de Nederlandse Sauna Vereniging hebben speciale uren voor gezinnen met kinderen.
Dat kleine kinderen het niet zo lang kunnen uithouden in de cabine is overigens begrijpelijk. Ze krijgen naar verhouding veel meer warmte op hun huid dan volwassenen omdat die een veel groter huidoppervlakte hebben. Volwassenen mogen zo lang naar de sauna gaan als ze kunnen en willen.
-
7. Kun je naar de sauna als je zwanger bent?
-
Ja, iedere vrouw die gezond is en een normale zwangerschap doormaakt, kan zonder bezwaar naar de sauna gaan als zij dat voor haar zwangerschap ook gewend was. Het is bekend dat medici hierover genuanceerd denken, maar de ervaring heeft geleerd dat een gezonde zwangere vrouw zonder verhoogde bloeddruk, en dus zonder dat zij bloeddrukverlagende middelen gebruikt, gewoon naar de sauna kan gaan.
Natuurlijk is het niet goed te overdrijven. Dit geldt specifiek voor de eerste drie maanden van de zwangerschap. In de sauna moet u altijd goed naar het lichaam luisteren, helemaal onder speciale omstandigheden zoals bij zwangerschap. Doe het dan dus liever wat voorzichtiger aan. Niet te lang in de cabine blijven en niet op de hoogste bank. Aan het einde van de zwangerschap (de laatste 4 à 6 weken) is enige voorzichtigheid bij het nemen van een dompelbad of bubbelbad aan te raden, omdat er al enige ontsluiting kan zijn.
Bij diverse onderzoeken is gebleken dat in de saunacabine, als de hartslag van de aanstaande moeder versnelt, ook de hartslag van de baby versnelt. Maar dat is niet verontrustend. Dat gebeurt ook bij fietsen, traplopen en sporten. Allemaal zaken die zwangere vrouwen zonder bezwaar kunnen doen. Wie de sauna gewend is, kan gerust blijven komen. De sauna ontspant en dat komt zowel moeder als kind ten goede. In Finland, de bakermat van de moderne sauna, is het een vanzelfsprekende zaak dat ook zwangere vrouwen regelmatig naar de sauna gaan. De geboorte verloopt er opmerkelijk vlot en gemakkelijk door, zo stelt men daar. Ja, er lopen zelfs heel wat Finnen rond die in de sauna geboren zijn. Dat is in Nederland nog nooit gebeurd en zo ver zal het ook wel nooit komen.
-
8. Is de sauna een wondermiddel of hulpmiddel?
-
Sauna is gezond. Sauna is ontspannend. Sauna is gezellig. Allemaal waar. Maar de sauna is geen wondermiddel. We bedoelen daarmee te zeggen dat de sauna geen middel is om iemand van allerlei kwalen of ziektes af te helpen. Het helpt u evenmin van uw overgewicht af. Wel is de sauna in veel gevallen een weldadig hulpmiddel. Lees hiervoor ook de vragen en antwoorden bij vraag 9 over sauna en ziektes.
-
9. Kun je ook bij bepaalde klachten of ziektes de sauna bezoeken?
-
Onderstaand behandelen we een aantal veel voorkomende ziektes in combinatie met sauna. Hebt u met een van deze ziektebeelden te maken, dan adviseert de Nederlandse Sauna Vereniging altijd eerst de behandelende arts te raadplegen.
Sauna en reuma
Er zijn verschillende soorten reuma, de gewrichtsontstekingziekten, de gewrichtsafwijkingen en de 'weke delen reuma'. Het meest bekend in deze categorieën zijn nek- en schouderklachten, de tennisarm en lage rugpijn. De klachten en het ziekteverloop verschillen sterk, evenals de medische behandelingen. Wat voor de ene patiënt heilzaam kan zijn, werkt voor de andere averechts. Dat geldt ook voor saunabezoek.
Sauna en diabetes
Een diabeet hoeft de sauna niet te mijden. Het is niet waar dat een saunabad een te grote inspanning zou zijn. Sauna heeft zelfs een gunstige werking. Veel diabetici hebben een verhoogde kans op aderverkalking. Door regelmatig naar de sauna te gaan, blijven (of worden) de bloedvaten en aderen soepeler, wordt iemands conditie beter en vermindert de kans op aderverkalking.
Sauna en spataderen
In het algemeen kunnen we zeggen dat beginnende spataderen geen belemmering zijn voor saunabezoek. Hebt u er echter zodanig last van dat de dokter u bijvoorbeeld verbiedt om in de zon te gaan zitten met uw benen, dan doet u er goed aan om ook maar niet naar de sauna te gaan.
Sauna en bloeddruk
De sauna werkt bloeddrukregulerend, maar met (te) hoge en (te) lage bloeddruk moet u weten wat de consequenties kunnen zijn. De bloedvaten en organen (in het bijzonder de hersenen en het hart) kunnen tijdens de afkoeling onder grote druk komen te staan als de bloeddruk te hoog is. De bloeddruk stijgt immers tijdens de afkoeling. Als u een te lage bloeddruk hebt, moet u oppassen dat er tijdens de opwarmperiode geen problemen ontstaan, omdat opwarmen bloeddrukverlagend werkt.
Sauna en koorts
Wij raden af om met koorts de sauna in te gaan. Men ‘kweekt” immers een lichaamstemperatuurverhoging in de sauna en als u al start met een hogere lichaamstemperatuur zal het lichaam zelf onvoldoende kunnen afkoelen. Hierbij speelt ook nog eens dat koorts een reactie is van een proces dat zich in het lichaam afspeelt. Dit proces vraagt om energie. De sauna kost ons lichaam ook energie. Alles bij elkaar kan een negatieve uitwerking hebben bij koorts.
Sauna en hartklachten
Hoewel het beslist niet waar is dat sauna het hart zwaar belast, moeten mensen met hartklachten toch wel voorzichtig zijn. Er zijn therapeuten die de sauna inpassen in een revalidatieprogramma. Sommige hartpatiënten hebben enorm veel baat bij sauna, anderen moeten hier erg mee oppassen. Hart- en vaatziekten zijn zo complex en er komen soms zoveel complicaties voor, dat de specialist er altijd eerst advies over moet uitbrengen.
Sauna en nieren
De sauna stimuleert de afscheiding van afvalstoffen via de huid. Hierdoor worden onder andere de nieren ontlast. Dit houdt in dat iemand van wie de nieren niet optimaal functioneren, baat kan hebben bij regelmatig saunabezoek. Voor de goede werking van de nieren is een ongestoorde toevoer van bloed noodzakelijk. Daarom moet een nierpatiënt alles vermijden wat de aanvoer van bloed naar de nieren nadelig kan beïnvloeden. Er bestaat een duidelijk verband tussen 'warme' en 'koude' voeten (en hun doorbloeding) en de bloedtoevoer naar de nieren, de blaas en alle andere organen in ons onderlichaam. Het is dus zaak om bij aandoeningen van, of neiging tot moeilijkheden met de organen in de buik onder alle omstandigheden een te grote afkoeling van de voeten te vermijden. Het wordt nierpatiënten afgeraden gebruik te maken van het dompelbad en juist aanbevolen een uitgebreid warm voetenbad te nemen. Wie last heeft (gehad) van nierstenen moet direct na afloop het vochtverlies door veel te drinken geleidelijk weer aanvullen.
-
10. Waarom gebruik je de sauna naakt?
-
Niemand zal douchen in zwembroek of badpak. Het heeft dus ook weinig zin om met textiel bekleed de sauna in te gaan. U onthoudt het lichaam dan de stimulerende werking van het zweten of gaat deze zelfs tegen. Hierdoor kan een ophoping van warmte in het lichaam ontstaan. Wilt u toch niet naakt de sauna in, gebruik dan een saunahanddoek. Bovendien: als u met badkleding de sauna ingaat, trekt het zweet daar in. Met douchen spoelt u dit er niet uit en neemt u het dus overal mee naar toe. Dat is niet hygiënisch voor de andere saunagasten.