Smart Grids

Smart Grid

Drs. Ir. Mark de la Vieter is projectleider bij de stichting Energy Valley. Hij is expert op het gebied van slimme energiesystemen.

Profiel

1. Wat is een Smart Grid ofwel Slim energienet?

Een energienet verzorgt de distributie van diverse typen energie (gas, elektriciteit en warmte) in onze maatschappij van opwekker naar klant. Een Smart Grid is een energienet waaraan een meet- en regelsysteem is toegevoegd. De toegevoegde waarde van een dergelijk meet- en regelsysteem is dat hiermee vraag en aanbod van deze diverse typen van energie optimaal op elkaar worden afgestemd. Het doel is uiteindelijk om een robuuster, milieuvriendelijker en goedkoper energienet te creëren.

2. Waarom is een slim energienet noodzakelijk?

Het afstemmen van vraag en aanbod is het belangrijkste voor de elektriciteitsvoorziening, omdat elektriciteit een vorm van energie is die moeilijk kan worden opgeslagen. Elektriciteit zal in de toekomst voornamelijk op decentrale wijze worden opgewekt. De zon, wind en micro-warmtekrachtkoppeling (micro-WKK) verzorgen deze decentrale opwekking maar veroorzaken ook een onregelmatige energieleverantie. Gecombineerd met het feit dat elektriciteit moeilijk is op te slaan, veroorzaakt deze situatie problemen.

Ook bij de afnemers van energie verandert het een en ander. Elektrisch vervoer en elektrisch aangedreven warmtepompen hebben veel elektriciteit nodig, maar het precieze tijdstip is minder van belang. Door vraag en aanbod op elkaar af te stemmen en bijvoorbeeld de elektrische auto alleen op te laden als er genoeg zonne-energie beschikbaar is, worden beide problemen opgelost.

3. Wat is een micro-WKK?

Een micro-WKK is een nieuw type CV-ketel en wekt zowel warmte als elektriciteit op. Normaal gesproken slaat hij aan als er warmte nodig is en produceert dan als “bijproduct” elektriciteit. Dit komt voornamelijk in de winter voor. Een Smart Grid (zie vraag 1) kan meehelpen in de optimale aansturing van een micro-WKK. Hierdoor levert de micro-WKK warmte en elektriciteit op tijden dat dit het meest noodzakelijk is.

4. Wat is het verschil tussen een Smart Grid en een Slimme Meter?

Een slimme meter is een digitale meter die op bepaalde tijdsintervallen verbruikscijfers van gebruikers naar de netbeheerder stuurt. Op deze manier kunnen gebruikers inzicht krijgen in hun verbruik en leveranciers geautomatiseerd afrekenen. Het doel van een Smart Grid is breder, namelijk het optimaal afstemmen van vraag en aanbod (zie ook vraag 1). Uiteraard is het hiervoor noodzakelijk om het verbruik te meten, maar dit hoeft niet per se met een slimme meter. Een slimme meter kan onderdeel zijn van een Smart Grid, maar dit is zeker niet noodzakelijk.

5. Bestaan er al Smart Grids?

De meeste projecten die een “Smart Grid” worden genoemd zijn in feite het uitrollen van slimme meters, meestal om het afrekenen te automatiseren. Er zijn echter een aantal pilotprojecten waar gekeken wordt op welke manier een Smart Grid moet worden uitgerust om succesvol te worden. In Nederland vindt de belangrijkste pilot op dit moment plaats in Hoogkerk, waar 24 huishoudens met hun decentrale energie-opwekkers hun zelf geproduceerde energie optimaal inzetten en alleen energie van buitenaf inkopen als deze ruim voorradig en dus goedkoop is. Het gaat hier echter nog om een proef, die rond 2012 zal uitmonden in de eerste grootschalige en commerciële uitrol.

6. Wat betekent een slim energienet voor mij als consument?

Als consument krijg je meer inzicht en zeggenschap over verschillende zaken.  Zo kan je nagaan op welke manier je betaalt en hoeveel je gebruikt. Bovendien kan je kiezen of je zelf “aan de knoppen wil zitten” wanneer je energie verbruikt of dat je dit uitbesteed aan een bedrijf dat jou een service aanbiedt om te zorgen dat je energie verbruikt wanneer de kostprijs het laagst is.

7. Hoe is er geld te verdienen met een Smart Grid?

Een Smart Grid kan geld opleveren binnen de volledige waardeketen van producenten, leverancier, netbeheerders en klanten. Allereerst is er, bij gebruik van slimme meters, voordeel voor de leverancier. Hij kan beter factureren door inzicht in het verbruik van zijn afnemers. De netbeheerder krijgt daarnaast een beter inzicht in de staat van het netwerk, wat kosten aan onderhoud kan verminderen. Bovendien hoeft een netbeheerder door het toevoegen van intelligentie zijn net minder te verzwaren bij de komst van grootschalig elektrisch vervoer en warmtepompen. Een gebruiker kan een Smart Grid inzetten om energie te gebruiken op momenten dan deze ruim voorradig is. Bovendien kan hij zijn lokaal opgewekte energie (uit zon en micro WKK) voor een goede prijs aan het net  verkopen.

8. Waarom bestaan er nog geen grootschalige Smart Grids?

De volgende blokkades zullen moeten worden opgeheven voordat grootschalige Smart Grids kunnen worden geïntroduceerd. Allereerst is er op dit moment geen marktprikkel om ze toe te passen. De netbeheerder zal een groot deel van de investering moeten betalen, terwijl de voordelen zowel bij de producent, gebruiker als de netbeheerder liggen. Ten tweede is het gebruik in de markt  van elektrisch vervoer, warmtepompen en zonne-energie (zie vraag 2) nog relatief klein en niet voldoende om een Smart Grid financieel aantrekkelijk te maken.

Tenslotte spelen er nog veel privacybezwaren op het gebied van het eigendom en openbaarheid van de grote hoeveelheden data die vrijkomen bij een slim energienet. Punt van discussie is hierbij bijvoorbeeld dat gedetailleerde verbruiksinformatie veel informatie weggeeft over je levensstijl, aanwezigheid etc.

9. Kan een Smart Grid ook in de bestaande bouw worden aangelegd?

Dit is heel goed mogelijk, aangezien de stroomkabels en gasleidingen niet hoeven te worden vervangen. Het gaat erom dat men kan gaan communiceren en dat er intelligentie in het huis wordt geplaatst. Bij het aanleggen van een dergelijk Smart Grid kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van een gelijktijdig aangelegd glasvezelnet om kosten te besparen, maar dit is ook via de lucht (WiFi) mogelijk. Op deze manier kan de levensduur van een bestaand energienet, dat vrijwel op zijn maximale capaciteit zit, worden verlengd.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

Stichting Energy Valley (video)

Stichting Energy Valley is een netwerkorganisatie die invulling geeft aan regionale groeikansen...

Themasponsors Smart Grids