-
1. Wat zijn controversiële wapens?
-
Volgens internationaal humanitair recht, ook wel oorlogsrecht genoemd, worden wapensystemen verboden waarvan de effecten disproportioneel zijn of die geen onderscheid maken tussen militaire en burgerdoelen. In uiteenlopende internationale verdragen zijn om die reden strenge regels geformuleerd voor de productie van nucleaire, biologische en chemische wapens, clustermunitie en anti-persoonsmijnen. Deze wapens worden in de regel beschouwd als controversiële wapens. Betrokkenheid bij de productie en ontwikkeling van deze wapens leidt volgens het investeringsbeleid van verantwoorde investeerders doorgaans dan ook tot uitsluiting van het betreffende bedrijf uit hun beleggingsuniversa.
Echter, volgens het internationaal recht is het ook van belang rekening te houden met conventionele wapens naar controversiële regimes. Deze conventionele wapens kunnen op basis van hun bestemming ook gekwalificeerd worden als controversiële wapens.
-
2. Waarom past de investering in controversiële wapens niet in een verantwoorde beleggingsstrategie?
-
De keuze voor verantwoorde beleggingscriteria vindt doorgaans zijn grondslag in het fundamentele karakter van deze beginselen, dat tot uitdrukking komt in internationale verdragen, richtlijnen of codes. De beginselen zijn niet gestoeld op subjectieve voorkeuren, maar op breed gedragen waarden in de mondiale samenleving, die zijn vastgelegd in internationaal gezaghebbende documenten; het internationaal recht. Controversiële wapens zijn strijdig met de principes van het internationaal oorlogsrecht.
-
3. Wanneer spreek je van betrokkenheid van een bedrijf of land bij de productie, ontwikkeling van en handel in controversiële wapens?
-
Een bedrijf is betrokken bij de productie, ontwikkeling van een handel in controversiële wapens als het essentiële onderdelen voor dergelijke wapens produceert, ontwikkelt of verhandelt, die niet tevens toepasbaar zijn in conventionele wapens of civiele producten en technologieën. Dit is het zogenaamde dual-use criterium.
-
4. Hoe wordt een bedrijf of land onderzocht op betrokkenheid bij de productie, ontwikkeling van en handel in controversiële wapens?
-
Als op basis van beschikbare informatie blijkt dat een bedrijf onderdelen maakt of ontwikkelt voor controversiële wapens, dan moet worden onderzocht of deze onderdelen essentieel zijn voor het betreffende wapen én of het onderdelen zijn die niet tevens toepasbaar zijn in conventionele wapens of civiele producten en technologieën. Dit proces vereist diepgaande technologische kennis, die verantwoorde investeerders niet altijd in huis hebben. Voor de beoordeling van de betrokkenheid van bedrijven bij de productie of ontwikkeling van controversiële wapens kan het daarom zinvol zijn om een externe wapenexpert in te schakelen, die wél beschikt over de vereiste technische kennis. Als op basis van dit onderzoek blijkt dat een bedrijf betrokken is bij de productie of ontwikkeling van controversiële wapens, wordt het bedrijf uitgesloten van belegging.
-
5. Worden aan wapenbedrijven naast de soorten wapens die zij produceren ook andere eisen gesteld op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen?
-
Wapenbedrijven zijn door sociaal ethische investeerders lange tijd direct van belegging uitgesloten. Aan het stimuleren van deze bedrijven om hun sociale en milieubeleid te verbeteren werd doorgaans geen aandacht besteed. Onder verantwoorde investeerders komt hierin langzaam maar zeker verandering. Verantwoorde investeerders sluiten wapenbedrijven niet per definitie uit, maar baseren hun beslissing om wel of niet in een wapenbedrijf te investeren op de soorten wapens die deze bedrijven produceren, de partijen met wie zij zaken doen en op hun beleid en prestaties op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.
Deze investeerders vestigen steeds meer aandacht op de kwesties die typerend zijn voor deze sector en proberen hierin voornamelijk via de (constructieve) dialoog verbeteringen te realiseren. Corruptie is een hoog risico voor wapenbedrijven. Om deze reden worden aan wapenbedrijven hoge eisen gesteld op het gebied van transparantie en hun beleid en monitoringmechanismen om corruptie te voorkomen. Dit leidt ertoe dat ook wapenbedrijven steeds meer aandacht gaan besteden aan ESG-rapportage, aan de implementatie van beleid en initiatieven op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen en anticorruptie in het bijzonder.
Daarnaast letten verantwoorde investeerders kritischer op de handelspartners van wapenbedrijven; zo kan het leveren van conventionele wapens door bedrijven aan regimes, die mensenrechten op grote schaal schenden of in een (burger)oorlog verwikkeld zijn, gelden als uitsluitingsgrond voor investering. Ook in dit opzicht wordt transparantie voor wapenbedrijven dus steeds belangrijker.