MVO

Waardengedreven ondernemen: meer dan alleen geld

Drs. Biba Schoenmaker is voorzitster van vereniging Solidair. Ze is expert op het gebied van waardengedreven ondernemen.

Profiel

1. Wat is waardengedreven ondernemen?

Centraal bij waardengedreven ondernemen staat het zo concreet mogelijk vormgeven van een duurzame en solidaire economie. Het doel is dat ondernemers worden geprikkeld om vanuit een totaalvisie op de maatschappij na te denken over maatschappelijke en economische vraagstukken en over welke rol zij daarbij kunnen spelen.

Waardengedreven ondernemers zetten op bedrijfsmatige wijze kennis, tijd en middelen in om antwoord te vinden op sociale of ecologische vraagstukken. Te denken valt aan het verschaffen van nieuwe werkgelegenheid zodat mensen zelfredzaam worden en uit de armoedeval komen. Een ander voorbeeld is het opzetten van een duurzame energiecentrale in samenwerking met bewoners uit een bepaalde wijk. Het moet altijd zichtbaar zijn of er werkelijk sprake is van een omslag naar een nieuw economisch landschap. Ook speelt samenwerking en gezamenlijke regievoering door ondernemers en de civil society (waar dat voorheen bij overheden lag) een grote rol.

2. Van welke waarden is er sprake bij waardengedreven ondernemen?

Niet economische groei maar duurzame ontwikkeling vormt het uitgangspunt. Hierbij zijn de menselijke maat, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen, wederkerigheid en rechtvaardigheid prominent aanwezig. 

3. Wat is de visie achter waardengedreven ondernemen?

Voor waardengedreven ondernemers is ook van belang wat er buiten de onderneming plaatsvindt en wat niet direct te maken heeft met de omzet en winstcijfers. Waardengedreven ondernemers willen bijdragen aan een omslag in het economisch denken. Economie gaat daarbij over veel meer dan geld of maximalisatie van financiële winst. Binnen waardengedreven ondernemen gaat economie over alles wat schaars is en niet voor iedereen in gelijke mate en onbeperkt beschikbaar is. Dan gaat het vanzelfsprekend ook over vrije tijd, natuur, open ruimte, leefbaarheid en cultuur. 

4. Is waardengedreven ondernemen helemaal nieuw?

Nee, zeker niet. Bij waardengedreven ondernemen wordt niet gestart vanaf het nulpunt maar wordt eerst in beeld gebracht welke inspirerende best practices er al bestaan. Zo hoeft het wiel niet steeds opnieuw te worden uitgevonden en kan sneller vooruitgang worden geboekt. Er wordt naast de economische en maatschappelijk context ook belang gehecht aan de historische context: waar komen huidige duurzame ontwikkelingen vandaan? Wie zijn de historische voorlopers en wegbereiders? Wat kan geleerd worden van initiatieven uit het verleden? 

5. Waarom is een omslag naar een ander economisch systeem belangrijk?

Al te lang ligt er een grote nadruk op het realiseren van economische groei. Hierdoor staan belangrijke sociale, ecologische en culturele waarden onder druk. Wanneer het doel is om binnen enkele tientallen jaren antwoord te vinden op de klimaat-, voedsel-, water- en energiecrisis is het essentieel te focussen op die aspecten die bijdragen aan een omslag naar een meer realistische economie. Dan moet er ook voldoende waarde worden toegekend aan zaken die momenteel niet zichtbaar zijn in onze welvaartsindicatoren. Kortom, erkenning voor vrijwilligerswerk, de waarde van natuur en schone lucht. Een en ander is te bereiken wanneer overheden, bedrijven, NGO’s en consumenten maximale verantwoordelijkheid nemen. 

6. Wat is het verschil tussen maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) en waardengedreven ondernemen?

Bij waardengedreven ondernemen ligt de focus op de concrete omslagpunten richting een ander economisch systeem. Het platform Duurzame Solidaire Economie en het initiatief Economie Herijkt, waar diverse economen en wetenschappers bij betrokken zijn, houden zich onder meer met deze omslagpunten bezig. Het gaat dan bijvoorbeeld over nieuwe relaties tussen producenten en consumenten of over nieuwe geldsystemen die zijn opgezet door ondernemers en consumenten. Ondernemers dragen bij aan een economische koerswijzing wanneer zij in navolging van deze ideeën zinvolle projecten, producten en diensten in de praktijk brengen. Een ander verschil met MVO is de aandacht vanuit waardengedreven ondernemen voor nieuwe democratische structuren.

7. Wat zijn praktijkvoorbeelden van waardengedreven ondernemers?

Er zijn vele voorbeelden te noemen, waarvan ik er hier twee geef. Er zijn bijvoorbeeld ondernemers die zich verenigen in een coöperatieve vereniging en gezamenlijk het landschapsbeheer in een bepaald gebied organiseren. Ondernemers van diverse pluimage nemen zitting in zo’n coöperatie. Horeca-ondernemers dragen bijvoorbeeld een percentage van hun winst af waarmee boeren in de coöperatie betaald worden voor het beheer van het landschap. Horeca-ondernemers hebben namelijk ook baat bij een mooi landschap. Op deze manier wordt verantwoordelijkheid genomen voor elkaar en voor de omgeving.

Een ander voorbeeld is een bedrijf dat werkt met mensen met een beperking. Dat is op zichzelf niet bijzonder. Wel is het uniek dat dit bedrijf samenwerkt met tal van andere bedrijven waarnaar de werknemers met een beperking kunnen doorstromen, steeds meer kunnen leren en zelfstandiger mogen werken. Het resultaat is dat zij uiteindelijk op verschillende plekken aan de slag kunnen. 

8. Wat is de betekenis van samenwerking binnen waardengedreven ondernemen?

In het huidige netwerktijdperk ligt de nadruk op korte en eenmalige contacten. Wanneer MKB’ers kiezen voor samenwerking en daarmee duurzame verbinding, betekent dat dat er mogelijkheden ontstaan om voorzieningen en nieuwe producten te ontwikkelen wat door afzonderlijke bedrijven niet mogelijk is. Het samenwerkingsverband Solidair is hier een goed voorbeeld van. Ondernemers brengen hierbinnen (financiële) middelen bijeen en daarnaast zijn er tal van ontmoetingsmomenten. Deze ontmoetingen leiden tot de ontwikkeling van verschillende nieuwe voorzieningen en instrumenten. Zo is er onder meer een arbeidsongeschiktheidsvoorziening in zelfbeheer tot stand gekomen die betaalbaar en ethisch is. Verder worden er binnen dit samenwerkingsverband microkredieten verstrekt aan waardengedreven ondernemers.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Themasponsors MVO