Woning en duurzame energie

Zonnepanelen in de praktijk

Martijn Schootstra en Wim Sinke zijn beiden bestuurslid van Holland Solar. Ze zijn gespecialiseerd in zonnepanelen en zonne-energie.

Profiel

1. Wat is een zonnepaneel precies?

Ten eerste zijn zonnestroompanelen, zonnepanelen en PV-panelen synoniemen van elkaar. Een zonnepaneel bestaat uit een glasplaat en kunststoffolies (of twee glasplaten, of twee kunstoffolies) met hier tussenin een aantal in serie geschakelde zonnecellen. Een zonnecel is een zeer dun plakje of laagje halfgeleider materiaal dat zonlicht direct omzet in gelijkspanning. Er zijn zonnecellen uit allerlei soorten (halfgeleider)materiaal. Het meest gebruikte materiaal is ‘kristallijn silicium’. Panelen die hiervan zijn gemaakt zijn herkenbaar omdat de zonnecellen als vierkante plakken zichtbaar zijn (soms met “ogen” omdat de cellen afgeronde hoeken hebben). De kleur is donkerblauw tot zwart. In dunne-film panelen zijn de cellen meestal herkenbaar als langwerpige, smalle stroken. De kleur is donkerbruin tot zwart.
 

 

2. Wat is het verschil tussen watt (W) en watt-piek (Wp)?

Watt is een eenheid van vermogen (energie per tijdseenheid). Nu hangt bij een zonnepaneel het geleverde vermogen af van de hoeveelheid zon die erop valt. Daarom is door de fabrikanten onderling afgesproken dat ze aan elk paneel een getal toekennen dat aangeeft welk vermogen dat paneel onder standaardomstandigheden levert. Die omstandigheden komen qua lichtintensiteit overeen met “volle zon”, maar zeggen ook iets over de kleursamenstelling van het licht, de temperatuur, de hoek van inval, etc. Dit getal is het aantal watt-piek. Een paneel van 100 watt-piek (100 Wp) levert dus onder standaardomstandigheden 100 W.

Voor de gebruiker is natuurlijk niet het vermogen onder standaardomstandigheden interessant, maar de gemiddelde energieopbrengst onder reële omstandigheden, bijvoorbeeld over een jaar. Bovendien gaat het niet om losse panelen, maar om een compleet systeem, met bijvoorbeeld de kabels en de omvormer erbij. Het vermogen aan de wisselstroomkant is gemiddeld meestal 75-85% van de som van de wattpiek-getallen van de panelen. Als u een goed gericht dak hebt (zeg, tussen ZW en ZO en met een helling die niet al te steil of te flauw is) levert zo’n systeem in Nederland over een jaar grofweg 0,7 tot 0,9 kWh/Wp. Voor een nauwkeurige schatting zijn meer gegevens over het systeem nodig. Als het dak een andere oriëntatie of helling heeft worden de getallen iets lager, maar niet veel.

3. Zonne-energie is prima voor Zuid-Spanje, maar werkt het ook in Nederland?

Natuurlijk wekt hetzelfde zonnepaneel in Nederland minder elektriciteit op dan in Spanje, maar dat verschil is maar ongeveer 40 %. De maximale intensiteit van zonlicht is overal ongeveer hetzelfde (vandaar die standaardomstandigheden waarbij de panelen worden gemeten) en in de zomer schijnt de zon in Nederland zelfs langer dan in Spanje!
 

4. Zonnepanelen worden steeds goedkoper. Kan ik niet beter wachten met de aanschaf?

Ja, het klopt dat zonne-energie steeds goedkoper wordt, gelukkig maar. Toch is dat geen reden om te wachten met de aanschaf van een zonnestroomsysteem want de overheid verlaagt ieder jaar de subsidie evenredig. Het effect is dat de terugverdientijd van het systeem ongeveer gelijk blijft. Bovendien levert men door de aanschaf een bijdrage aan de voorspoedige ontwikkeling van de technologie en de markt. Misschien onnodig te zeggen, maar ook de panelen van vandaag zijn moderne kwaliteitsproducten met een lange levensduur.

5. Maar er komen binnenkort toch zonnepanelen op de markt met een hoger rendement?

Ja, het klopt dat zonnepanelen geleidelijk een steeds hoger rendement krijgen, dus een hogere opbrengst per vierkante meter leveren. Dat is één van de manieren om ze goedkoper te maken en zorgt er ook voor dat zonnestroom op langere termijn een aanzienlijk grotere bijdrage kan leveren met hetzelfde oppervlak aan daken, gevels, etc. U betaalt echter niet per vierkante meter, maar per Wp paneel- of systeemvermogen. Omdat er verschillende soorten panelen bestaan, krijgt u bij een vermogen van ongeveer 100 Wp een verschillend oppervlak aan panelen (van iets meer dan een halve tot ongeveer anderhalve vierkante meter).

6. Zijn dunne-film zonnepanelen niet goedkoper dan kristallijn-siliciumpanelen?

Prijzen van panelen zijn van veel factoren afhankelijk. De prijs per Wp van een paneel is bovendien niet de doorslaggevende factor. Het gaat om de prijs per Wp van een “sleutelklaar” systeem, of eigenlijk om de kosten van opwekking van zonnestroom. Panelen met een lager rendement vergen een groter systeem voor hetzelfde vermogen, waardoor sommige kosten om het systeem te bouwen (per Wp) wat hoger zijn dan bij gebruik van panelen met een hoger rendement. Daarnaast spelen natuurlijk de garantievoorwaarden een belangrijke rol. Een systeem moet immers vele jaren goed kunnen functioneren om zichzelf te kunnen terugverdienen. Welke keuze men maakt moet van geval tot geval worden bezien.

7. Hoe lang gaan zonnepanelen mee?

De meeste fabrikanten ontwerpen en testen hun panelen voor een levensduur van meer dan 25 jaar. Het vertrouwen in het product komt tot uitdrukking in de garantievoorwaarden. Omvormers hebben over het algemeen nog geen levensduur van 25 jaar. Dat is geen teken van lage kwaliteit, maar laat zien hoe uitdagend het is om een zeer geavanceerd product te maken dat goedkoop is én heel lang meegaat. De afgelopen jaren zijn de ontwikkelingen echter wel hard gegaan en inmiddels worden levensduren van meer dan 10 jaar genoemd. Garantieperiodes kunnen daarvan nog afwijken.

8. Wanneer de stroom van het net uitvalt, nemen mijn zonnepanelen het dan over?

Nee, dat mag niet. De omvormer in een zonnestroomsysteem dat aan het net is gekoppeld, moet zichzelf uitschakelen als het net uitvalt. Dat is in verband met de veiligheid. Gelukkig valt het net in Nederland zelden uit.
Er zijn ook installaties waarbij de zonne-energie wordt opgeslagen in accu's. Die zijn niet aan het net gekoppeld. Deze installaties zijn duurder, maar wel heel handig als er geen elektriciteitsaansluiting aanwezig is, zoals bij tuinhuisjes, afgelegen vakantiewoningen, etc.

9. Moet mijn dak precies op het zuiden zijn gericht?

Nee, absoluut niet. Het maximum wordt bereikt voor een dak op het zuiden met een hellingshoek van ongeveer 35 graden, maar als we genoegen nemen met ongeveer 90% van de maximale opbrengst dan zijn eigenlijk alle daken tussen ZW en ZO en met een redelijke hellingshoek (niet te horizontaal en niet te verticaal) bruikbaar. Accepteren we 70 of 80%, dan is nog veel meer mogelijk, inclusief gevels, oost, west, etc. Ook een horizontale helling is mogelijk maar dan moeten ze wel af en toe worden schoongemaakt.

Wel is het van belang om schaduw van bomen, schoorstenen of andere objecten op de zonnepanelen te vermijden. Als dat echt niet kan, is het mogelijk om bij het elektrische systeemontwerp rekening te houden met de schaduw en zo de negatieve effecten zo gering mogelijk te houden.
 

 

10. Moet ik de zonnestroominstallatie onderhouden?

Nee, over het algemeen niet. Wanneer de zonnepanelen schuin zijn gemonteerd blijft er maar heel weinig vuil op liggen. Vogelpoep en andere vuiligheid wordt door de regen afgespoeld. De omvormer heeft geen onderhoud nodig. Wij adviseren eigenaars wel om een paar maal per jaar te controleren of de installatie nog goed functioneert.

11. Hoeveel zonnepanelen heb ik nodig om al het stroomverbruik in mijn huis te dekken?

Zonnepanelen kunnen een aardig deel van het stroomverbruik van uw huishouden opvangen. Eén zonnepaneel van 175 Wp produceert gemiddeld ruwweg 140 kWh per jaar aan de wisselstroomkant van de omvormer (iets meer of minder is ook mogelijk). Het gemiddelde elektriciteitsverbruik per woning is 3500 kWh per jaar. In dat geval hebt u dus 25 panelen nodig om “zelfvoorzienend” te worden. Met besparingsmaatregelen kan het gebruik meestal vrij eenvoudig worden teruggebracht tot minder dan 3000 kWh per jaar en dan volstaan 20 panelen.

12. Verbruik ik werkelijk minder elektriciteit als ik zonnepanelen heb, ook als ik zelf nauwelijks elektriciteit gebruik overdag?

Wanneer de zon schijnt en u de wasmachine aanzet gaat de opgewekte zonnestroom in principe naar uw wasmachine. U hoeft dan minder stroom van uw leverancier te kopen. Als het systeem meer opwekt dan u op dat moment gebruikt of als u met vakantie bent, gaat de niet gebruikte energie naar het elektriciteitsnet. Aan het eind van het jaar wordt de hoeveelheid teruggeleverde elektriciteit door de energieleverancier afgetrokken van de door u verbruikte elektriciteit. Dit wordt salderen genoemd en is bij wet geregeld. De opgewekte stroom kunt u aflezen op de extra productiemeter, en de hoeveelheid teruggeleverde stroom geeft de hoofdmeter apart aan. Een ouderwetse meter registreert overigens niet apart hoeveel u teruglevert maar draait simpelweg langzamer of zelfs terug.

13. Maakt het uit of ik dag & nacht tarief heb?

Ja, dit maakt uit voor de berekening: De energie die u overdag opwekt, maar niet gebruikt levert u terug aan het net. In de avond wekken de panelen geen energie op. Als u voor een constant tarief heeft gekozen, betaalt de netbeheerder u ongeveer 20 cent per opgewekte kWh die u teruglevert aan het net. In het geval van dag-nachttarief is dit ongunstiger: als u overdag minder energie gebruikt dan dat u opwekt, wordt het overschot aan energie teruggeleverd aan het net voor een lagere prijs, namelijk ongeveer de helft van het eerstgenoemde bedrag.

14. Is er ook elektriciteit als de zon niet schijnt?

Ja, een zonnepaneel werkt ook bij diffuus licht. Diffuus licht is zonlicht dat de aarde niet direct bereikt, maar wordt verstrooid of gereflecteerd in de atmosfeer, bijvoorbeeld wanneer het bewolkt is. De elektriciteitsopbrengst is wel het hoogst bij helder weer.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

Holland Solar

Holland Solar is de branchevereniging voor zonne-energie in Nederland. De branchevereniging gee...

Themasponsors Woning en duurzame energie