Duurzaam op reis

Duurzaam toerisme: do's & don'ts

Charlotte Louwman-Vogels is directrice van de stichting Fair Tourism, een stichting die streeft naar toerisme, waarbij de natuur behouden wordt en de lokale bevolking actief betrokken is.

Profiel

1. Wat is duurzaam toerisme?

Er zijn verschillende definities van duurzaam toerisme. Met duurzaam toerisme wordt meestal toerisme bedoeld dat goed is voor de lokale bevolking, natuur en milieu. Dat alles met het oog op de toekomst. De natuur en het milieu moeten voor onze kinderen en kleinkinderen intact blijven. Daarnaast streeft duurzaam toerisme er naar dat de lokale bevolking in economische zin de vruchten plukt van het toerisme. En dus geen slachtoffer worden van de komst van vakantiebezoekers.
 

2. Wat is het verschil met ecotoerisme?

Ook deze term is niet beschermd en kan op verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Volgens The International Ecotourism Society moet u bij ecotoerisme denken aan reizen die zich specifiek richten op de natuur. Denk hierbij aan een reis met een kleine groep mensen die onder begeleiding van een lokale gids de flora en fauna van het natuurgebied ontdekken. De reis zelf is gericht op een bijdrage aan natuurbehoud of armoedebestrijding. Een strandvakantie valt dus niet onder ecotoerisme, maar kan wel duurzaam zijn. Mits de lokale bevolking er economisch op vooruit gaat én het verblijf het milieu en de natuur geen schade berokkent.

3. Hoe gedragen duurzame toeristen zich?

Iedereen kan duurzaam op vakantie. U moet alleen rekening houden met natuur, milieu en de mensen op uw vakantiebestemming. Gaat u bijvoorbeeld naar een ontwikkelingsland, probeer dan uw benodigdheden in het dorp te kopen, breng bijvoorbeeld een bezoek aan een naaiatelier en ga ’s avonds bij een restaurant in de buurt te eten. Toeristen die in een all-inclusive resort verblijven en met georganiseerde uitstapjes meegaan, zien maar een beperkt deel van de vakantiebestemming. Duurzaam toerisme creëert een win-win situatie. De regio waar u uw vakantie doorbrengt heeft baat bij de uitgaven die u doet, plus het levert u zelf vaak unieke ervaringen op. Houd daarnaast rekening met het gebied waar u verblijft. Heerst op uw vakantiebestemming een groot watertekort? Let er dan op dat u niet vier keer per dag doucht.

4. Wat is duurzamer, een strandvakantie in Spanje of rondtrekken in Nepal?

Gek genoeg kan een strandvakantie duurzamer zijn dan een trektocht in Nepal. In een grote badplaats is meer draagkracht voor toeristen en zijn er volop voorzieningen. Trekt u met de rugzak door Nepal, dan kan het zijn dat uw afval niet goed wordt opgeruimd door gebrek aan faciliteiten en mankracht.

5. Kan een wintersportvakantie duurzaam zijn?

De aanleg van skipistes zorgt voor erosie en het verdwijnen van flora en fauna. Tegelijkertijd zal men nooit stoppen met het consumeren van vakanties in de bergen. Daarom is het belangrijk dat we na denken over wat we doen in het skigebied. Heliskiën (een helikopter dropt skiërs op anders onbereikbaar gebied) wint snel aan populariteit, maar levert wel geluidsoverlast en vervuiling op. Hetzelfde geldt voor snowscooters. Duurzame alternatieven zijn sleeën, snowshoeing (een soort tennisrackets onder de voeten binden) of snowtubing (in een grote band de piste afdalen).

6. Wat zijn de effecten van duurzaam toerisme?

Er zijn meer effecten van toeristen als het niet duurzaam is. Denk aan de wildgroei van hotels aan het strand. Deze gebouwen zijn esthetisch niet mooi en kunnen ook schade aanrichten aan de flora en fauna in het gebied. Duurzaam toerisme kijkt naar de lange termijn. Hoe kunnen toeristen van hun vakantie genieten en zorgen dat het strand, het regenwoud of de woestijn over vijftig jaar voor hun kleinkinderen nog net zo mooi is? De richtlijnen, restricties en spreiding van bezoekers per seizoen in nationale parken dragen daar aan bij.

7. Welke misverstanden zijn er over duurzaam toerisme?

Dat alleen kleinschalig toerisme duurzaam kan zijn. Duurzaam toerisme is toepasbaar op alle soorten vakanties, van massatoerisme tot cultuurtoerisme. Een andere misverstand is dat duurzame vakanties alleen voor geitenwollen sokken types bedoeld zijn. Gelukkig realiseren steeds meer mensen zich dat dat niet zo is. Iedereen kan een steentje bijdragen.

8. Welke gidsen bieden meer informatie over duurzaam toerisme?

• Dominicus reisgidsen. Deze reisgids levert niet alleen exemplaren per land of werelddeel maar ook thema-gidsen, zoals Reizen met respect: Hoe vakantie helpt tegen armoede.
• Code Green. Deze reisgids wordt uitgegeven door Lonely Planet en beschrijft inspirerende verhalen over duurzame projecten overal ter wereld.

9. Welke keurmerken en labels zijn er voor duurzame vakanties?

• De blauwe vlag. Deze vlag mag alleen op goed beheerde stranden worden uit gehangen. Het strand moet schoon zijn en duurzaam worden beheerd.
• De groene sleutel / Green key. Dit label geeft aan of accommodaties zich inzetten voor een milieuvriendelijke werkwijze. 
• PAN Parks. Europese Nationale Parken kunnen het PAN Parks keurmerk verdienen. Parken die in aanmerking komen, moeten toeristen op een verantwoorde manier laten genieten van de flora en fauna in het park, de lokale economie stimuleren en de effectiviteit van natuurbehoud vergroten.

10. Wordt duurzaam toerisme ook als verkooptruc gebruikt?

Ja, dat heet “green washing”. Bedrijven communiceren in hun marketinguitingen dat ze duurzaam zijn, maar doen daar eigenlijk niets aan. Er bestaan zogeheten ecohotels die afval gewoon achter het hotel dumpen. Daarnaast ontbreekt het vaak aan controle. Touroperators die aangesloten zijn bij het  ANVR (Algemene Nederlandse Vereniging Reisondernemingen) bijvoorbeeld, moeten het managementsysteem voor Produkt en Milieu Zorg (PMZ) naleven. Dat betekent dat ze moeten voldoen aan milieuvoorwaarden, werknemers moeten trainen over de omgang met natuur en dat ze maatregelen moeten nemen op sociaaleconomisch vlak. De ene operator doet daar veel aan, de ander minder.

11. Wat zijn de laatste trends binnen duurzaam toerisme?

Mensen willen tegenwoordig meer doen dan alleen op het strand liggen. Nederlanders willen weten waar ze op vakantie zijn. Het contact met de lokale bevolking – een kopje thee drinken bij de marktvrouw thuis bijvoorbeeld - wordt steeds vaker gezien als hét hoogtepunt van de vakantie.

Een van de trends in opkomst is voluntary tourism (voluntourism), daarbij wordt vakantie gecombineerd met vrijwilligerswerk. Dit is populair onder jongeren én ouderen. Ook door de economische crisis verandert het vakantiegedrag. Mensen gaan dichterbij op vakantie en gaan terug naar de basis. Dat is een kans voor duurzaam toerisme: mensen zijn zich meer bewust van hun gedrag en handelen, waardoor er minder verspilling optreedt, thuis én op vakantie.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

Fair Tourism

is actief op het gebied van duurzaam toerisme.

Themasponsors Duurzaam op reis