Eerlijke voeding

Duurzame koffie

Hilke van den Bosch is werkzaam als productmanager bij een koffiebranderij. Ze is expert op het gebied van duurzame koffie.

Profiel

1. Wat verstaan we onder duurzame koffie?

Duurzame koffie is er tegenwoordig in allerlei soorten en maten en is bijna overal te vinden, van supermarkt tot stationskiosk. De term duurzaam kun je toepassen op koffie wanneer er sprake is van een ideaal evenwicht tussen ecologische, economische en sociale belangen:

People (sociaal-maatschappelijk): Koffieproductie en de verkoop ervan schept ontwikkelingsmogelijkheden voor de gemeenschap en goede sociale- en productieomstandigheden van de producenten. Bovendien heeft deze P ook betrekking op de consument zodat hij met correcte en complete productinformatie een bewuste aankoopkeuze kan maken.

Planet (milieu): De koffie wordt op biologische of milieuvriendelijke wijze geproduceerd voor behoud van ecosystemen en biodiversiteit, én ten behoeve van de voedsel- en productveiligheid.

Profit (economisch): Profit gaat over het genereren van winst, want het allereerste doel van zowel een boerenorganisatie als de merkeigenaar die de duurzame koffie in de markt zet, is om financieel gezond te zijn en te blijven!   

2. Op welke duurzaam gecertificeerde keurmerken moet ik dan letten?

Koffie die onderstaande keurmerklogo’s dragen worden allemaal verkocht, of onder de aandacht gebracht, onder de noemer duurzaam en/of sociaal verantwoord. Wanneer boerenbedrijven voldoen aan de gestelde criteria van het betreffende keurmerk, mogen zij de producten die zij verbouwen verkopen als zijnde “Rainforest Alliance, UTZ Certified of Max Havelaar gecertificeerd”. Tussen deze drie initiatieven bestaan aanwijsbare verschillen in de visie op het begrip duurzaam.
 

Het kan echter best zijn dat koffie zonder een keurmerk op de verpakking tóch afkomstig is van duurzaam gecertificeerde plantages. Dit wordt dan op andere wijze op de verpakking toegelicht. Een keurmerk is dus niet altijd hét ultieme bewijs voor duurzame koffie.
 

   

3. Wat zijn de overeenkomsten tussen deze keurmerken?

De verschillende initiatieven zetten zich allemaal in voor goede arbeidsomstandigheden van boeren en de bescherming van het milieu. Alle drie de initiatieven baseren zich op internationaal gehanteerde normen op het gebied van arbeidsomstandigheden (International Labour Organisation): geen gedwongen arbeid, geen kinderarbeid, vrijheid van vereniging, gezondheid en veiligheid. Alle drie werken met ISO 65 geaccrediteerde certificeerders en verbieden het gebruik van de ‘dirty dozen’ pesticiden (de twaalf meest giftige bestrijdingsmiddelen).

4. En wat is het grootste verschil?

Allereerst is er het verschil in benadering van het begrip duurzaam:

 

• Rainforest Alliance legt in haar benadering de nadruk meer op natuurbehoud, waterbehoud, bosbeheer en een veilige leefomgeving.
   
• Max Havelaar (= Fairtrade) benadrukt sociaal-maatschappelijke elementen als democratie en transparantie in de coöperatie, mens en milieuvriendelijkheid en gunstige handelsvoorwaarden.
   
• UTZ Certified legt de focus op transparantie en traceerbaarheid in de gehele handelsketen, als ook op mens- en milieuvriendelijkheid.

 

Daarnaast zijn er verschillen in de handelsvoorwaarden:
 

• Max Havelaar (= Fairtrade) hanteert een vastgestelde minimumprijs die gemiddeld genomen voldoende is om de duurzame productiekosten (productie + sociale + milieukosten) te dekken. Daarbovenop wordt een investeringspremie betaald (0,10 dollar per pound koffie). Wanneer de wereldmarktprijs boven de Max Havelaar garantieprijs uitkomt wordt gewoon de marktprijs gevolgd. Maar altijd komt op die prijs een premie.
   
• Utz Certified en Rainforest Alliance gaan in de basis uit van de wereldmarktprijs. De boer kan zelf over een flexibele premie onderhandelen met de koper, volgens het principe 'een betere prijs voor een beter product'. Gemiddeld wordt 10-25% meer voor ruwe koffie met dergelijke certificaten betaald in vergelijking met conventionele (lees: niet duurzaam gecertificeerde) koffie.

5. Wanneer mogen deze keurmerken op een verpakking worden gezet?

In het geval van UTZ Certified mag een verpakking het logo alleen voeren wanneer 90% van de inhoud gecertificeerd is. Bij Rainforest Alliance geldt dit vanaf 30%. (In de gevallen dat Rainforest Alliance koffie voor 30% gecertificeerd is, staat dit samen met het logo op de verpakking vermeld). Van verpakkingen met daarop het Max Havelaar (= Fairtrade) logo is de inhoud 100% gecertificeerd.

6. Waarom werken aan duurzaamheid?

Koffie speelt een cruciale rol in het levensonderhoud van miljoenen huishoudens in ontwikkelingslanden en daarmee kan het een grote rol spelen in het terugdringen van armoede. Koffieboeren moeten vaak hard werken voor relatief lage en onzekere inkomsten. Plantages die ervoor zorgen dat hun arbeiders onder veilige en goede omstandigheden kunnen werken en die rekening houden met het milieu, kunnen de koffie “duurzaam gecertificeerd” verkopen. Ze ontvangen dan meer geld voor hun koffie en zorgen tegelijkertijd voor een werkomgeving die op alle fronten "gezond" blijft. Dit is in het belang van producenten (meer bestaanszekerheid) en de industrie (voldoende aanbod van kwalitatieve en duurzaam geproduceerde koffie). Daarnaast is de toegenomen interesse van consumenten een belangrijke stimulans. Bedrijven worden steeds vaker gevraagd naar de herkomst van hun producten en de manier waarop ze zijn geproduceerd. Bovendien komen al deze inspanningen ook nog eens de kwaliteit van de koffie ten goede!

7. Is biologische koffie ook duurzaam?

Zowel Rainforest Alliance als UTZ Certified en Max Havelaar
 zijn milieuvriendelijk, maar niét per definitie biologisch. Alleen in het geval dat er een EKO-logo op de verpakking staat, betekent dit dat de koffie biologisch is en dus voldoet aan de strenge eisen van biologische landbouwmethoden. Dit houdt in dat er tijdens het telen geen gebruik gemaakt wordt van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest en worden er alleen natuurlijke methoden toegepast om de bodem vruchtbaar te houden.

Biologisch concentreert zich volledig op een aantal milieuaspecten van de koffieteelt, maar kijkt slechts heel beperkt naar de sociale en economische component van ‘duurzaam’. Bovendien ligt de opbrengst van het aantal koffiebonen per hectare gemiddeld lager. Dit leidt steeds vaker tot discussies in relatie tot de wereldwijde voedselvoorziening.

8. Is CO2-neutrale koffie ook duurzaam?

De opwarming van de aarde en de klimaatveranderingen zijn het resultaat van de verhoogde CO2-uitstoot in de wereld. Als we de klimaatdoelstellingen willen halen, ontkomen we er niet aan het elektriciteitsgebruik (en daarmee het brandstofverbruik en de CO2-uitstoot) te verminderen. Bedrijven en organisaties kunnen ook met koffie bijdragen aan het tegengaan van het risico van verdere klimaatsverandering, door koffie CO2-neutraal in de markt te zetten. Voor CO2-neutrale koffie geldt dat alle CO2-emissies die ontstaan door de teelt, de bereiding, het transport, het branden en het verpakken van de koffie worden gecompenseerd door te investeren in duurzame energieprojecten.
In de strikte zin van het woord is CO2-neutrale koffie niet volledig duurzaam, maar draagt wel degelijk bij aan een meer verantwoordelijke omgang met mens en milieu.

9. Heeft de huidige financiële crisis effect op de verkoop van duurzame koffie?

Er wordt door verschillende partijen en met veel verschillende modellen aan duurzaamheid in de koffiesector gewerkt. Door de enorme dynamiek die is ontstaan neemt het aandeel duurzame koffie wereldwijd toe en hebben partijen vertrouwen dat die groei, ondanks de huidige recessie, onverminderd doorgaat. Bovendien zijn steeds meer mensen ervan doordrongen dat we duurzamer moeten omgaan met de natuurlijke bronnen die we tot onze beschikking hebben en de omgeving waarin we leven. Dit heeft ook steeds meer invloed op ons consumptiepatroon en bovendien haar weerslag op producerende bedrijven. Niet alleen prijs, kwaliteit en uitstraling spelen een rol bij de verkoop van producten. Ook de mate waarin het product en het bedrijf bijdragen aan het voorkomen van negatieve impact (en het bevorderen van positieve impact) op de leefomgeving en het milieu wordt steeds belangrijker gevonden. Dit is daarom ook een steeds waardevoller concurrentiemiddel.

 

Het aandeel duurzaam gecertificeerde koffie op de Nederlandse markt is momenteel ongeveer 40%. De Nederlandse koffie industrie heeft de ambitie uitgesproken om dit aandeel te verhogen naar driekwart in het jaar 2015.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

Drie mollen

Koffiebranderij Drie Mollen is de meest professionele, toegewijde en flexibele eigen merk ...

Peeze

Koffiebranderij Peeze richt zich met veel passie op het leveren van topkwaliteit koffie. Een co...

Van Duijnen Koffie

Winst maken gaat prima samen met positieve aandacht voor mens, maatschappij en milieu. En onder...

Themasponsors Eerlijke voeding