Voeding en gezondheid

Omega-3 vetzuren

Prof. dr. ir. Daan Kromhout is hoogleraar Volksgezondheidsonderzoek aan de Wageningen Universiteit. Hij is expert op het gebied van Omega-3 vetzuren.

Profiel

1. Waar komen omega-3 vetzuren in voor?

Omega-3 vetzuren zitten in vis, maar ook plantaardige olien zoals lijnzaadolie en soja-olie maar weer niet in zonnebloemolie.

2. Zijn er verschillende soorten omega-3 vetzuren?

Ja, het vetzuur dat in de eerder genoemde oliën en in margarine voorkomt, heet alpha-linoleenzuur, ook wel ALA genoemd. In vis zitten vooral de vetzuren: eicosapentaeenzuur, ofwel EPA en docosahexaeenzuur ofwel DHA.

3. Wat doen omega-3 vetzuren in het menselijk lichaam?

ALA wordt in het lichaam voor een klein deel omgezet in EPA. Of ALA daarnaast nog andere effecten heeft, is nog niet bewezen. EPA en DHA kunnen mogelijk hartritmestoornissen voorkomen. Het lichaam zet EPA om in stoffen die een rol spelen bij het ontstaan van trombose. Als EPA en DHA in de wand van een bloedvat zitten, is de kans op stolsels – en dus trombose – kleiner.

4. Welke vis bevat de meeste omega-3 vetzuren?

Vette vis, zoals haring, makreel, zalm en paling. Deze vissen bevatten een hoog percentage vet – meestal tussen de 10 en 20% - en dus ook veel EPA en DHA. Witte vis, zoals kabeljauw, tong en schol zijn minder vet – tussen de 1 en 2% - en hebben dus minder EPA en DHA.

5. Wat is de aanbevolen hoeveelheid aan omega-3 vetzuren per dag?

Aanbevolen is een hoeveelheid van 450 milligram EPA en DHA per dag. Maar we krijgen dagelijks maar zo’n 100 tot 150 milligram binnen. Dat komt omdat Nederlanders gemiddeld slechts twee tot drie keer per maand vis eten. Dat is dus niet eens één keer per week. Omgerekend zou je dus twee keer per week vis moeten eten, waarvan ten minste een keer vette vis.

6. Voorkomen omega-3 vetzuren een hartinfarct?

De positieve werking van omega-3 vetzuren op een hartinfarct is nog niet definitief bewezen. De aanwijzingen zijn wel heel sterk. Japanners, die veel vis eten, hebben veel minder last van hartinfarcten dan Nederlanders. Maar of dat alleen aan de omega-3 vetzuren ligt, weten we (nog) niet.

7. Voorkomen visoliecapsules hart- en vaatziekten?

Nee. de meest gebruikte visoliecapsules bevatten één gram EPA of DHA. De resultaten van onderzoek met die capsules zijn tegenstrijdig. Bovendien weten we nog niet zeker of het alleen deze vetzuren zijn die het risico op hart- en vaatziekten verlagen, of dat het een combinatie is van voedingsfactoren. Het zou best wel eens het pakket van vitamine D, jodium en de omega-3 vetzuren in vis kunnen zijn dat voor die effecten verantwoordelijk is. En vitamine D en jodium zitten echter niet in de visoliecapsules.

8. Word je slimmer van omega-3 vetzuren?

Omega-3 vetzuren zijn belangrijke bouwstoffen voor de hersenen. Een goede vetzuursamenstelling in de hersenen is van belang voor de ontwikkeling van het brein. Om die reden wordt DHA aan flesvoeding toegevoegd. Maar of je daar nu ook slimmer van wordt, daar kunnen wetenschappers nog niets over zeggen.

9. Op welke ziektes hebben omega-3 vetzuren een bewezen positief effect?

Nogmaals, er zijn goede aanwijzingen dat vis hartinfarcten en beroertes kan voorkomen. Maar het definitieve bewijs dat omega-3 vetzuren daar de oorzaak van zijn, is er nog niet.

10. Welk misverstand heerst er over omega-3 vetzuren?

Een groot aantal hypotheses rondom de omega-3 vetzuren wordt al voor waar aangenomen, terwijl het bewijs daarvoor nog niet is geleverd. Zo wordt gedacht dat vis helpt om uit een depressie te komen. Of dat cognitieve achteruitgang, zoals de ziekte van Alzheimer, met visvetten kan worden tegengegaan. Er zijn echter nog onvoldoende resultaten van onderzoek beschikbaar om dat te kunnen bewijzen.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Themasponsors Voeding en gezondheid