Klimaat

Temperatuurstijging

Dr. Rob van Dorland is wetenschappelijk onderzoeker bij het KNMI. Het KNMI is het nationale data- en kenniscentrum voor weer, klimaat en seismologie.

Profiel

1. Wat is de oorzaak van temperatuurstijging?

In de jaren vijftig kwam het besef dat er een broeikaseffect was ontstaan waar de mens hoofdschuldige aan was. Als dit broeikaseffect er niet geweest was, zou de temperatuur tot midden jaren negentig zijn gedaald. De temperatuur steeg daarentegen met 0,2 graden per decennium. Het werd eerst grotendeels gemaskeerd door vulkaanuitbarstingen waardoor de link tussen CO2 en temperatuurstijging niet meteen duidelijk was.

2. Wat zijn de gevolgen van de temperatuurstijging wereldwijd?

Temperatuurstijging heeft vooral gevolgen voor de zeespiegel. Door de opwarming van de aarde zet het oceaanwater uit, is er meer smeltwater uit sneeuwgebieden en slinken de ijskappen. Verder verdampt er door de hogere temperatuur meer water. Deze waterdamp komt terecht in de atmosfeer en intensiveert de hevigheid en hoeveelheid neerslag in natte gebieden. Droge gebieden worden steeds droger.

3. Wat zijn de gevolgen van de temperatuurstijging in Nederland?

In Nederland stijgt de temperatuur sneller dan in de rest van de wereld. Wereldwijd is de temperatuur vanaf 1900 gemiddeld 0,8 graden gestegen, in Nederland is dit gemiddeld 1,7 graden. De consequenties zijn veranderende neerslagpatronen. In de winter meer regen en hogere rivierwaterstanden. In de zomer vooral intensievere regenbuien.

4. Zijn er ook voordelen aan de stijging van de temperatuur verbonden?

In het onderzoek naar de opwarming van de aarde domineren voornamelijk de nadelige effecten. Zo kan de verzilting toeslaan op landbouwgebieden. Maar Canada en Rusland zouden juist voordeel kunnen hebben door betere oogstopbrengsten. In Nederland moeten we denken aan een toekomstscenario met minder regendagen waardoor het toerisme meer kans krijgt.

5. Wat voor maatregelen moeten er wereldwijd getroffen worden?

Wanneer we alle fossiele brandstoffen opstoken overleeft de aarde het wel, maar de mens niet. We zijn erg kwetsbaar omdat bijna iedereen in kust, delta of riviergebieden woont. CO2 gaat over de landsgrenzen heen dus zullen we het probleem ook wereldwijd moeten aanpakken. De westerse wereld is grotendeels schuldig aan de opwarming van de aarde en zal dus ook als eerste een groen signaal moeten afgeven.

6. Wat voor maatregelen kunnen we in Nederland nemen?

Er zijn twee typen maatregelen. De aanpak bij de bron, door CO2 uitstoot te verminderen. Hier kan Nederland in haar eentje niet zoveel aan doen. Een andere maatregel is aanpassen aan het klimaat. Dit komt tot uiting in een betere kustverdediging of het bufferen van water dat er in de winter teveel is en in de zomer te weinig.

7. Kunt u voorbeelden noemen van initiatieven?

Het KNMI werkt veel samen met gezamenlijke projecten uit verschillende sectoren. Een goed voorbeeld is de aanleg van riolen. Kennis van de piekafvoer dat door regenbuien onstaat, is hierbij noodzakelijk en kunnen wij aanleveren.

8. Heeft bijvoorbeeld de aanleg van groene daken in de stad zin?

Groene daken hebben vooral zin om het stadseffect te verminderen. Dit betekent dat het in de stad, ondermeer door intensievere bebouwing, heter is dan in de landelijke gebieden erom heen. Bij hittegolven geeft dit zomers problemen. Door groene daken verandert de waterhuishouding in de stad en kan de temperatuur dus omlaag worden gebracht.

9. Zal Nederland in de toekomst een tropisch klimaat kennen?

Het klimaatsysteem werkt traag doordat de oceanen veel warmte absorberen. De temperatuurstijging van het broeikaseffect is pas over enkele jaren zichtbaar. Een tropisch klimaat in Nederland is wat overdreven. Een subtropisch klimaat zoals in Zuid-Frankrijk is wel denkbaar. Heter niet, dat is door de stand van de zon ten opzicht van de geografische ligging van Nederland niet mogelijk.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief