Klimaat

Zeespiegelstijging

Prof. dr. ir. Pier Vellinga is hoogleraar Klimaatverandering, Water en Veiligheid aan de Wageningen Universiteit. Hij is expert op het gebied van de zeespiegelstijging.

Profiel

1. Wat is de oorzaak van de zeespiegelstijging?

Het broeikaseffect is de voornaamste reden waarom de zeespiegel naar verwachting veel sneller gaat stijgen. Door de opwarming van de aarde zet water immers uit. Meer warmte betekent ook het wegsmelten van sneeuwgebieden in bijvoorbeeld de Alpen en de Andes. Ook de ijskappen van Groenland en Antarctica brokkelen af. Door dit smeltwater kan de zeespiegel de komende honderd jaar een halve tot maximaal anderhalve meter stijgen. Daarna kan het nog veel meer worden, afhankelijk van ons succes in het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen.

2. Wat zijn de gevolgen van de zeespiegelstijging wereldwijd?

De verandering van het klimaat betekent dat klimaatzones verschuiven met op sommige plaatsen meer regenval en zware stormen en op andere plaatsen meer droogte. Met zeespiegelstijging neemt ook de kans op overstroming toe. Laag gelegen gebieden zullen vaker getroffen worden. We denken vaak dat Nederland een van de laagste gebieden is, maar ook San Fransico, Bangkok en Shanghai liggen deels onder het zeeniveau. Ruim de helft van de mensen op aarde woont in dit soort steden aan het water. In New York zou bijvoorbeeld het hele metrosysteem onder water kunnen lopen.

3. Wat zijn de gevolgen van de zeespiegelstijging in Nederland?

Vanwege onze lage ligging is ons land per definitie kwetsbaar. De dijken en duinen zijn vrij sterk, maar zonder versterking nemen de risico’s toe. Vandaar dat onder leiding van oud-minister Veerman een tweede Delta Commissie is ingesteld.

4. Wat voor maatregelen moeten we op nationaal niveau nemen?

Als we willen voorkomen dat stormen een soort Russische roulette worden, moeten we duinen en dijken gaan aanpassen. Het tweede Deltaplan moet ons beschermen tegen nieuwe stormpatronen. De dijken zullen met ongeveer een meter moeten worden opgehoogd. Maar verbreden kan ook een oplossing bieden. Mijn advies is om de dijken zo breed maken dat ze nooit meer kunnen doorbreken. Brede dijken kunnen hooguit overstromen gedurende de korte tijd van zeer hoog water. Dit zal vele tientallen jaren kosten, maar brengt ons in ieder geval honderd jaar verder. In de hoop dat tegen die tijd de versterking van het broeikaseffect tot stilstand is gebracht.

5. En op internationaal niveau?

Het is een internationaal probleem, dus zullen we het ook internationaal moeten oplossen. Dit kost veel overleg en zal moeizaam verlopen. Het is als een Turkse mars: twee stappen vooruit, een achteruit. Zo zal Nederland met Duitsland moeten praten over de verdeling van het water in de Rijn. Daar hebben we allebei geen zin in, maar als we het niet doen is er straks of te weinig water voor de binnenvaart of te veel water en stromen de oevers over.

6. Kunnen mensen individueel ook maatregelen treffen?

Op energiegebied kunnen mensen nog zoveel besparen. Denk aan zuiniger vervoer zoals de hybride auto. Maar ook huizen kunnen beter geïsoleerd worden of bijvoorbeeld verwarmd worden met een warmtepomp. In het huishouden zijn er ook nog genoeg alternatieven voor zuinigere apparaten.

7. Is er naast kans op overstromingen nog sprake van andere nadelen?

Naast overstromingen veroorzaakt de opwarming van de aarde op sommige plaatsen uitdroging. Vooral het gebied rondom de Middellandse Zee wordt naar verwachting veel droger. Dat zie je nu al gebeuren. Daarnaast kan het Amazonegebied veranderen in een woestijn, terwijl de Sahara natter zou kunnen worden. Het is echter moeilijk de voordelen af te wegen tegen de nadelen, want het gaat om verschillende groepen mensen en landen. 

8. Zijn er behalve nadelen ook voordelen aan de klimaatverandering verbonden?

Meestal worden we meteen met de negatieve dingen geconfronteerd. Positieve ontwikkelingen zijn onduidelijk, toch kan klimaatverandering op termijn ook voordelen hebben. Zo zal het toerisme zich verder naar het noorden verplaatsen. In Zuid-Frankrijk zal het te heet worden waardoor mensen bijvoorbeeld meer in Scandinavië kunnen gaan recreëren. Golfbanen in Canada kunnen langer openblijven in verband met het wegblijven van de sneeuw en in Rusland komen meer landbouwmogelijkheden.

9. Zal Nederland in de toekomst niet onder water lopen?

We moeten van de nood tot een deugd zien te maken. De premier maakt reclame in het buitenland dat we onder de zee wonen. De lage ligging van Nederland werkt nu al versterkend op onze identiteit: we staan bekend om onze specialismen op het gebied van baggeren en natuurontwikkeling. Dat maakt ons weerbaarder in de natte Delta. Een deel van de klimaatverandering is inmiddels onvermijdelijk. Om te voorkomen dat het totaal uit de hand loopt zullen we in hoog tempo moeten overschakelen op andere, meer duurzame energiebronnen. Als we alle fossiele brandstoffen zouden opgebruiken zijn we in staat om de temperatuur met 10 graden en de zeespiegel op de lange termijn met 70 meter te laten stijgen.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief