Zonne-energie

Zonne-energie opwekken

Prof. dr. Wim Sinke is stafmedewerker bij ECN, een onafhankelijk onderzoeksinstituut voor duurzame energie. Hij is expert op het gebied van zonne-energie.

Profiel

1. Wat is zonne-energie?

De zon kan op verschillende manieren direct worden benut voor het opwekken van energie. Allereerst kan zonlicht worden omgezet in warmte. Het bekendste voorbeeld is de zonneboiler (zonnecollector) van een paar vierkante meter die tapwater verwarmt. Daarnaast kunnen in zonrijke gebieden systemen zonlicht bundelen en tot zeer hoge temperaturen verwarmen. Met die warmte kan dan vervolgens elektriciteit worden gemaakt. Dit gebeurt in centrales in bijvoorbeeld Spanje en de VS en wordt ook wel concentrating solar power genoemd.

Een andere vorm is het direct opwekken van elektriciteit met zonnecellen (eigenlijk: zonnepanelen) waarbij warmte geen rol speelt. Tot slot kan zonlicht worden gebruikt om direct brandstoffen te produceren. Men spreekt dan van solar fuels. Deze methoden staan nog in de kinderschoenen, maar zouden op de langere termijn een vervanging van sommige minder duurzame biobrandstoffen kunnen zijn.

2. Hoe belangrijk is de zon als energiebron?

De zon is dé bron van bijna alle duurzame energievormen. Indirect is de zon verantwoordelijk voor de energie die we kunnen winnen uit wind en waterkracht, maar ook voor bio-energie. Zonder zonlicht kunnen planten immers niet groeien. Kortom, als het er op aan komt is de zon de belangrijkste energiebron.

3. Wat zijn de voordelen van zonne-energie?

Het grootste voordeel van zonne-energie is het directe gebruik en hoge rendement. Uitgedrukt in winbare energie per vierkante kilometer kun je het meest uit de zon halen. Dat betekent dat de zon een gigantisch potentieel voor de toekomst is.

4. Zijn er ook nadelen verbonden aan zonne-energie?

De zon is, net als de wind, een aanbodvolgende bron. Als de zon niet schijnt, kan er geen energie worden gewonnen. Het mooist is daarom om een slimme combinatie te nemen van verschillende energiebronnen, energieopslag en energiemanagement. Dan maak je optimaal gebruik van de sterke kanten van zonne-energie, individuele opties en kun je een betrouwbaar totaalsysteem bouwen.

5. Is het duurder dan ‘gewone’ energie?

Momenteel zijn de kosten van zonnestroom hoger dan die van zowel ‘gewone’ stroom als windstroom. Maar gewone stroom wordt steeds duurder en zonne-energie wordt steeds goedkoper. Straks kruisen die lijnen elkaar. In het zuiden van Europa en de VS zie je dat nu al. Ik verwacht dat het binnen een decennium voor iedere Nederlandse consument voordeliger is om een zonnestroomsysteem op zijn of haar dak te installeren dan twintig jaar gewone stroom in te kopen.

6. In hoeverre levert zonne-energie voordeel op voor de consument?

Hoewel zonne-energie nog relatief duur is, kunnen consumenten nu al een zonnestroomsysteem nemen. De overheid geeft via een stimuleringsregeling een steuntje in de rug. Men krijgt gedurende vijftien jaar voor elke opgewekte kilowattuur een extra, kostendekkende vergoeding. In die periode kan de investering grofweg terug verdiend worden. Daarna blijft het systeem nog werken en maak je winst.

7. Op welke manier kan de consument het best overstappen op zonne-energie?

In een bestaande woning is het lastig om helemaal op zonne-energie (warmte en stroom) te draaien. Speciaal ontworpen nieuwbouwwoningen kunnen wel energieneutraal of zeer energiezuinig worden gemaakt. Toch kan iedereen ook nu al een belangrijke stap maken. Zelf heb ik op het dak van mijn jaren zeventig woning zonnepanelen. De warmte komt nog wel uit gas, maar dat ga ik binnenkort misschien groen inkopen. Er zijn echter ook systemen waarmee je zowel stroom als warmte kunt opwekken.

Groene financieringsvormen kunnen de investeringsdrempel helpen te verlagen. Maar het motto blijft eerst besparen, dan duurzaam opwekken. Zolang het huis volstaat met energievretende apparatuur is een zonnestroomsysteem eigenlijk een vlag op een modderschuit. Pas als besparingsmaatregelen zijn genomen is het een sieraad op het dak en een wijze investering in de toekomst.

8. Hoeveel zonne-energie wordt er momenteel opgewekt in Nederland?

Nu stelt het nog niet zo veel voor. De huidige zonnestroomsystemen hebben een gezamenlijk piekvermogen van ongeveer 60 megawatt en wekken genoeg elektriciteit op voor ongeveer 15.000 huishoudens. Door de stimuleringsregeling neemt het vermogen nu toe met 15 tot 20 megawatt per jaar.

9. En hoe zit het met de rest van de wereld?

De jaarlijkse toename van zonnestroom is ongeveer een procent van wat er in Duitsland jaarlijks bijkomt. Duitsland is tot nu toe mondiale kampioen op dit gebied met een zonnestroomsector met 80.000 nieuwe banen, maar China en andere landen komen razendsnel op. De Nederlandse overheid is naar mijn overtuiging nog te bescheiden en afwachtend: een inspirerende langetermijnvisie en de bijbehorende ambitie ontbreken helaas nog. Maar ik hoop dat dat gaat veranderen. De bijdrage van zonnestroom is nu nog bescheiden, maar kan op langer termijn heel groot worden, mondiaal, in Europa én in ons land. Daarom is het belangrijk om voorbij de komende tien jaar te kijken.

10. Zal zonne-energie in de toekomst ‘gewone’ energie overnemen?

Ja, op de lange termijn er is geen echt alternatief. Als we willen verduurzamen moeten we veel meer gebruik gaan maken van de zon. De meeste toekomstscenario’s zijn gemaakt door mensen die zich nog niet bewust zijn van de mogelijkheden van de zon. Dat zie je nu gelukkig wel veranderen. Duitsland, Spanje, Frankrijk, Italië en een groeiend aantal andere Europese landen pakken deze kansen nu al. China zit volop in de race en Amerika gaat ongetwijfeld heel snel volgen. Ik hoop dat Nederland zijn kansen ook gaat grijpen. Gelukkig zijn er al ambitieuze ondernemers opgestaan. Anders hebben we straks te laat het licht gezien.

Zoek in kennisbank

Aanmelden nieuwsbrief

Uitgelicht

ECN

ECN is het grootste onderzoeksinstituut in Nederland op energiegebied. De uitstoot van CO2