Duurzaam Produceren

Gijsbert Korevaar

Industrial Ecology

Dr. ir. Gijsbert Korevaar is momenteel opleidingsdirecteur van de interuniversitaire master ‘Industrial Ecology’ van TU Delft.

Profiel
1. Wat is Industrial Ecology?

De toolbox voor duurzame ontwikkeling, zo wordt Industrial Ecology ook wel omschreven. Industrial Ecology is een relatief jonge, opkomende wetenschappelijke discipline die zich richt op het verbinden van economische ontwikkeling met de belangen van milieu en samenleving. Ze streeft ernaar een groep van samenwerkende bedrijven in te richten als een natuurlijk ecosysteem. Dus zonder afval, zonder uitputting van de aarde of van de mensen die er werken!


Industrial Ecology heeft als doel nieuwe oplossingen voor milieuproblemen te vinden die tegelijkertijd de marktpositie van een bedrijf kunnen versterken. Voorbeelden daarvan zijn het aanleggen van een gezamenlijke energievoorziening op basis van restwarmte, het uitwisselen van afval en hergebruik ervan als grondstof, of het delen van een netwerk voor hulpbronnen als waterstof of perslucht. Kenmerk van deze innovaties is dat voor een succesvolle implementatie meestal heel verschillende activiteiten worden gecombineerd, zoals chemische industrie met glastuinbouw, met papierproductie en gebouwde omgeving. Door gezamenlijk te investeren kunnen er ook gezamenlijk grote besparingen worden gerealiseerd.
 

Foto klaproos2

2. Is Industrial Ecology iets nieuws?

Nee, zeker in vergelijking met nieuwe ideeën als Cradle to Cradle bestaat Industrial Ecology al relatief lang. Ze is echter beter bekend in de wetenschappelijke wereld dan bij consumenten en bedrijven.

3. Is Industrial Ecology dus net zoiets als Cradle to Cradle?

Je moet het eigenlijk andersom zien: Cradle to Cradle is één van de ontwerpconcepten die je volgens de principes van Industrial Ecology kunt toepassen. Andere ontwerpconcepten zijn ‘the natural step’ of ‘biomimicry’ en misschien volgen er in de toekomst nog wel meer. 'The natural step' is een internationale non-profit organisatie gericht op onderwijs, advies en onderzoek in duurzame ontwikkeling. 'Biomimicry' is een wetenschappelijke discipline die zich laat inspireren door de dagelijkse oplossingen die de natuur heeft bedacht voor complexe problemen. Een gebouw kan bijvoorbeeld gekoeld worden naar het voorbeeld van een termietenheuvel.

Industrial Ecology is ook anders dan Cradle to Cradle, omdat het gaat om veel méér dan producten alleen: je moet nagaan hoe duurzaam een oplossing is en of het binnen de markt een succes zal zijn. Industrial Ecology gebruikt en ontwikkelt daarom ook allerlei analysetechnieken. Je moet het zien als een schaalverschil: waar Cradle to Cradle kijkt naar individuele producten, kijkt Industrial Ecology naar hele productiesystemen.

4. Is dat niet allemaal heel theoretisch?
Industrial Ecology is expliciet gericht op toepassing. Analyseren en ontwerpen van iets nieuws is één ding, maar het gaat er juist om dat nieuwe oplossingen in gebruik worden genomen. Industrial Ecology heeft dus ook veel aandacht voor innovatiemanagement, de ontwikkeling van nieuwe beleidsinstrumenten, sales en marketing.
5. Wat levert het op?
Industrial Ecology is om drie redenen voor bedrijven interessant. Ten eerste levert het een betere marktpositie op. Door Industrial Ecology te gebruiken in hun bedrijfsvoering kunnen organisaties geld besparen op bijvoorbeeld energie- en materiaalkosten. Ook leidt een Industrial Ecology-benadering vaak tot nieuwe en innovatieve producten, waarmee een bedrijf zich kan onderscheiden.

Ten tweede moeten bedrijven steeds meer aan verplichtingen voldoen die door de overheid worden opgelegd: ze moeten voldoen aan eisen op het gebied van arbeid, milieu en mensenrechten. Industrial Ecology biedt bedrijven de mogelijkheid om aan deze eisen te voldoen.

Ten derde sluit een Industrial Ecology-benadering naadloos aan bij de idealen van bedrijven die maatschappelijk verantwoord willen ondernemen.
6. Kost het niet heel veel geld om Industrial Ecology-principes toe te passen?
Een bedrijf zal in eerste instantie inderdaad moeten investeren om Industrial Ecology-principes toe te passen. Als ze echter zijn toegepast dan dalen de kosten van een bedrijf vaak en wordt de investering terugverdiend.
7. Hoe werkt dat dan precies? Kun je een voorbeeld geven?
Een bekend voorbeeld is Kalundborg in Denemarken: een regio waar bedrijven door samenwerking en het toepassen van Industrial Ecology-principes konden overleven, innoveren en besparen. De bedrijven in Kalundborg hebben door het uitwisselen van afvalstromen, gezamenlijke waterzuivering en gedeelde energievoorziening tientallen miljoenen kunnen besparen sinds de implementatie van hun Industrial Ecology strategie. Heel verschillende activiteiten als visproductie, een kolencentrale, farmaceutische bedrijven, productie van bouwmaterialen en de stedelijke bebouwing zijn aan elkaar gekoppeld en gebruiken op die manier grondstoffen en energie op een efficiente en effectieve manier. 
8. Wie werken er in Nederland mee?
Industrial Ecology-principes worden in Nederland door een grote verscheidenheid van bedrijven en organisaties toegepast, bestudeerd en geoptimaliseerd. Je moet hier denken aan kennisinstellingen, overheden en natuurlijk industriële bedrijven.
9. Wie kunnen werken met Industrial Ecology?
Omdat Industrial Ecology een multidisciplinair vakgebied is, kun je het vanuit verschillende invalshoeken gaan toepassen: vanuit procesontwerp in de industrie, vanuit sales en marketing van een groot bedrijf, als adviseur bij een ingenieurs- of milieuadviesbureau en zelfs als beleidsmaker bij een overheidsinstelling.
10. Hoe kan je er meer over te weten komen?
Via je de onderstaande links kun je een goede eerste indruk krijgen van wat Industrial Ecology inhoudt. Daarnaast bestaat er in Nederland een voltijd masteropleiding en vanaf volgend jaar ook een postacademische opleiding die verzorgd worden door Delft TopTech. In Nederland hebben dus zowel studenten als professionals de mogelijkheid om zich te ontwikkelen tot Industrial Ecology-specialist.

Aanbevolen links

Dé site over Cradle to Cradle, de nieuwe industriële revolutie.
De ‘Natural Step’ is een internationale non-profit organisatie gericht op onderwijs, advieswerk en onderzoek in duurzame ontwikkeling.
Het NODE-platform informeert publiek, pers, beleidsmakers en bedrijfsleven over de status en trends rond onderzoek op het gebied van duurzame energievoorziening. Het gaat daarbij om technologieën voor een volledig duurzaam energievoorzieningsysteem op de lange termijn en om opties die belangrijk of onmisbaar zijn voor de lange transitieperiode daar naartoe.
  • Print dit artikel
  • Bookmark and Share

Aanmelden nieuwsbrief